Een gevoelig kettinkje

Vijftien regels over religie aan de muur van elke klas, het franse handvest van het seculiere onderwijs. Een van die regels: het is verboden om religieuze voorwerpen als kruisjes, hoofddoeken of davidsterren zichtbaar te dragen. Een enigszins weldenkend mens weet direct, dat het niet om die gouden kruisjes gaat, maar om de hoofddoeken. Hoe kan een regering zich wentelen in onzin, om een onzinnig verbod op hoofddoeken te realiseren?
   Elders in de wereld, in Turkije, is het inmiddels verboden om van tien uur 's avonds tot zes uur 's morgens in winkels alcoholische drank te verkopen. Erdogan, die door menig westers politicus nog wordt gezien als de man die Turkije naar het westen zal trekken en de EU zal binnensmokkelen, breekt in snelle vaart de seculiere staat af, terwijl Frankrijk diezelfde seculiere staatsvorm extremeert. In beide gevallen is sprake van grote intolerantie. In Frankrijk trekt de moslimhater aan het langste eind, in Turkije de islam. De grote verliezer van deze (en veel erger) maatregelen in beide landen is de burger.
   In Turkije zou 90 procent van de bevolking islamitisch zijn, maar het is dan ook niet mogelijk om 'niets' te zijn, niet te geloven. Turkije kent net als in ieder land ook de atheïst, maar dat kan niet op zijn ID. Daarbij kent het land ook nog de gematigde gelovige, de man/vrouw die wel in God gelooft, maar niet praktiserend is, geen kerk aanhangt, het een worst zal zijn of een ander een andere godsdienst aanhangt. Het gemiddelde beeld dat de Europeaan of Amerikaan van Turkije heeft is verkeerd: het is geen land vol geitenhoeders en pitteneters, er zijn ook grote moderne steden, geleerden (al dan niet opgesloten door Erdogan), kunstenaars (al dan niet opgesloten door Erdogan), journalisten (al dan niet...), andere knap denkende mensen (al dan niet...) en mensen die van een wijntje houden bij het eten (al dan niet...). Laat staan en lekker glas rakı. Een enorme massa Turken vrezen het ergste voor hun land: afbraak van de seculiere staat, zoals die ooit door Atatürk werd ingevoerd.
   In Frankrijk kan een meisje het van haar oma geërfde gouden kruisje niet meer zichtbaar dragen, omdat haar medeleerlinge dan een hoofddoek om mag knopen. Geen mens heeft zich honderden jaren lang gestoord aan een kettinkje met kruisje, maar sinds de hoofddoek in de ban moet, moet het kettinkje in de ban. Hoe zot kan het worden? Maar ook in Frankrijk zijn er weldenkende mensen, die het een worst zal zijn of een islamitisch meisje wel of geen hoofddoek draagt.
   De maatregelen in beide landen ontnemen de burger vrijheid. Westerlingen maken zich geweldig kwaad om islamitische verboden. Dat zijn niet alleen de simpele geesten, die per definitie de islam als verachtelijk beschouwen, maar ook de antropologen, die zielige meisjes willen redden van het kwaad. Om die zielige meisjes te redden van de hoofddoek of burka is het vervolgens toegestaan om andere meisjes beperkingen op te leggen. Let wel: het gaat hier vrijwel altijd om vrouwen, want die dragen sierraden en hoofddoeken. De westerse vrouw laat wat dat betreft net zo met zich sollen als de oosterse.
   En waar gaat het nu eigenlijk om? Om een uiting van de eigen persoonlijkheid. Wanneer wordt het dragen van een rode broek verboden of mag een man met een roze shirt de straat niet meer op? Wat te denken van een korte broek met behaarde mannenbenen en sokken in sandalen of een vrouw in een mantelpak? Wat kan het een mens schelen, wat een ander aan zijn lijf hangt en waar die uiting voor staat?
   De beperkingen zowel in Turkije als in Frankrijk staan doelmatig lijnrecht op elkaar, maar doen exact hetzelfde. Ze extremeren, en dat was juist waar we zo enorm voor moesten waken. Geen Fransman kan nog kritiek leveren op de onvrijheid van de mens elders in de wereld, terwijl Erdogan met gemak kan roepen, dat het in Europa geen haar beter is: bij jullie is een kettinkje al verboden!

Geroemd door Anders Breivik

Ik probeer me voor te stellen hoe of wat het is, om geroemd te worden door een kwalijk sujet. Een terrorist, een massamoordenaar of een mens die zwaar verwerpelijke ideeën the ether ingooit, zoals dictators doen. Wat zegt dat over mij?
        (Een deel van) mijn opvattingen zouden dus overeenkomen met die van hem. Anders roemt hij mij niet. Of misschien neigen mijn opvattingen naar zijn mening, komen ze er zo dichtbij, dat hij mij verkozen heeft tot lichtend voorbeeld van zijn eigen gelijk. Er zijn volgens mij drie mogelijkheden ten aanzien van mijn gevoel in zo'n  geval. Als eerste kan ik iedere overeenkomst verwerpen. Ik distantieer me van de acties van het sujet en veroordeel deze. Ik beweer dat mijn opvattingen verkeerd zijn uitgelegd, verkeerd worden begrepen of anderszins een andere strekking hebben. Vervolgens wijk ik niet van mijn pad. Daarmee stop ik mijn kop behoorlijk in het zand. Immers, waar één sujet mijn opvattingen interpreteert als gelijk aan de zijne, kunnen ook vele anderen dezelfde interpretatie hebben. Toch wel een reden om eens goed na te denken.
        Als tweede kan ik enorm schrikken en me bedenken, dat mijn opvattingen weliswaar voor een gedeelte overeenkomen met die van het sujet, maar dat zij genuanceerder liggen. Ik realiseer me dan, dat ik me kennelijk zo heb uitgelaten, dat mensen als het sujet mijn meningen aanhangen. Een reden om mij op een andere manier te profileren. Geen kop in het zand, maar de start van een zoektocht naar hoe ik mijn gedachtegoed op een dusdanige manier de ether in kan gooien, zodat mensen als het sujet niets in mij herkennen.
        Als laatste kan ik mij mij heimelijk blij maken over mijn rol als lichtend voorbeeld. Natuurlijk moet ik in mijn positie de acties van het sujet afkeuren, of keur ik die daadwerkelijk af, maar diep in mijn hart vind ik het geweldig, dat ik kennelijk internationaal zo beroemd ben, dat mijn naam wordt genoemd. Het versterkt het geloof in mijzelf.
        Ik hoop dat Geert geschrokken is. Ik hoop dat hij zich realiseert, dat zijn harde overtuigingen koren op de molen zijn van een gek als Breivik. Het is de zoveelste keer, dit maal gecombineerd met een massaslachting, dat Geert onaangenaam geconfronteerd wordt met extremisme van zijn volgers, ook uit zijn eigen partij. Hoe lang kan hij zich nog wentelen in onschuld?