Ernst is niet meer

Mijn man is nogal plotseling overleden. Ik kon nog net op tijd naar Nederland om de laatste acht uur van zijn leven naast hem te liggen en zijn laatste rustige, maar onderbroken ademhaling in de gaten te houden. En toen, om 0.10 uur op 27 september, stopte die, voorgoed.

De man die altijd gebruind was, zelfs toen hij al ziek was, was ineens asgrijs. Ik kon hem kussen en aaien wat ik wilde, maar hij zou het nooit meer voelen. Zijn stem, zijn grappen en zijn woorden van liefde zou ik nooit meer horen. Er zou nooit meer een schilderij uit zijn handen komen en hij zou nooit meer een tuin aanleggen. Hij zou nooit meer een tosti voor me maken, zeggen dat ik teveel bier drink, of...''Wow, wat een mooie vrouw" als ik opgemaakt en wel verscheen om met hem uit te gaan. We zouden nooit meer samen in het kleine arbeiderstentje in Fethiye een döner delen. We zouden vanaf 0.10 op 27 september nooit meer iets samen doen.

Hij vloog op 1 oktober naar Izmir en kwam per auto naar zijn laatste en eeuwige rustplaats in Gökçeovacik. We hadden allebei kanker en al lang voordat we van plan waren onder de grond te gaan hadden we een prachtig, vrijwel onbegaanbaar begraafplaatsje op een stijle heuvel gevonden. Alleen voor buitenlanders met slechts zes andere graven. Bizar, dat ik daar zo snel zou staan en aarde op zijn graf zou scheppen. Een paar scheppen maar. Het graf werd gedicht door mannelijke familieleden en vrienden. Een volledig Turkse begrafenis: zijn lichaam in een laken gewikkeld, zoals hij wilde. Zonder een kist, zonder poespas, terug naar de natuur. Een intiemere begrafenis bestaat niet. We huiverden beiden aan de gedachte om een vermogen te betalen voor zo'n knikkende begrafenisondernemer in Nederland, de gewoonte om te fluisteren of je mond te houden en de aanwijzigen van wie voor en wie achteraan loopt. Laat staan het feit dat je na 10 jaar wordt opgegraven en alsnog tot as gemaakt. Als je niet gecremeerd wilt worden, dan geldt dat na 10 jaar nog steeds, lijkt me zo.

Na de begrafenis voor een bijeenkomst bij 'ons' thuis. Traditioneel droegen veel vrouwen eten aan en de mannen zorgden voor de drank. Ja, er was ook bier en wijn, want we wonen in een modern stukje Turkije. De familie van mijn zwager was om drie uur 's nachts uit Mut naar ons toegekomen, tien uur rijden. Ze kenden Ernst amper. Hij was bij de begrafenis van Aziz (de zwager van mijn zus) in Mut en zij waren bij de herdenking van Aziz in Gökçeovacik. En toch reden ze midden in de nacht dat hele eind om hem te eren.

En toen werd het stil. Op zijn stoel ligt nu meestal een hond. Op zijn kant van het bed twee zwarte katten of ook een hond. Op de veranda blijft zijn stoel leeg. Zelfs als er iemand op bezoek komt kiest die een andere stoel, want het gevoel dat Ernst zo naar buiten komt zit erin gebakken. Ik zeg nog steeds 

'ons' en 'wij'.

Op zijn graf, dat een jaar moet 'inzakken' voor het een definitieve bedekking krijgt, heb ik een geranium gezet. Ik denk dat zijn graf uiteindelijk een bloemenzee moet worden. Geen marmer, veel te kil. Het wordt zijn eigen tuin, die ik gemakkelijk kan onderhouden, want hij ligt maar 3 kilometer bij me vandaan, onder bomen met uitzicht op zee. Zijn laatste bericht naar vrienden was 'einde verhaal'.

Ernst

 ‘Mag ik je tongzoenen?’

Ik glunder, ‘Doe maar!’

Oh, eindelijk

Zo duidelijk dat ‘tong’

Meer dan zoen

‘Ons’ dat toen het begon

 

Laat me niet meer los

Ik geef je niet de kans

Want, eindelijk

Ik heb zo lang gewacht

Te goed voor mij

Heb ik altijd gedacht

 

Het verbond van wrakken

De pijn van jou en mij

Maar, eindelijk

Verbinden onze namen

Nu hand in hand

Elke nacht warm samen

 

We vechten ons uit dalen

We vieren samen feest

Ja, eindeloos

Dan komt ons avontuur

Van land naar land

Slaan een bres in elke muur

 

Maar we blijven vechten

Tegen tranen van verlies, Aziz

Oh, eindigheid

Wie vermoorde onze honden

Pak dan hen!

Niet mensen zonder zonden

 

Je bent de goedheid zelve

Bent mijn alles, bent mijn Ernst

de eeuwigheid

Pakte de beste van ons beiden

Maar bruut en warm

Stierf ik ook, jou aan mijn zijde

 

‘Ons’, mijn lieve Ernst

‘Ons’ komt ooit weer samen

Met mijn einde

Dat beloof ik je, gemaal

Samen op jouw plek

Begint de rest van ons verhaal

 

Reina

Huisdieren en schuld

Ik knuffel Floris, de haarbal van veertig centimeter hoog, die enorm veel lijkt op de Hondenmatroos, een van de Gouden Reeks boekjes uit mijn kindertijd. Ik weet dat we hem hadden moeten laten castreren, maar ik kon het niet over mijn hart verkrijgen. Aan een teef zie je niet dat ze gesteriliseerd is, aan het reu wel.

Floris is de kleinse hond die we hebben, nadat Ventje (wel gecastreerd) is verdronken in ons zwembad of er dood is ingevallen. Een klein manneke moet wel al zijn natuurlijke overwicht behouden op de drie grote teven, die hij in zijn roedel heeft.

Peppa, Ventje, Noah

Noah, de vader van Ventje, was ook niet gecastreerd, tot hij overal begon te pissen toen Ventje volwassen werd. We deden het alsnog, maar hij bleef pissen, want hij moest zijn terrein markeren, zelfs voor zijn zoon.

De teven in dit huis zijn op perfecte leeftijd 'geholpen' (wat een woord!) en lopen dus geen risico. Niet dat Floris ooit in staat zou zijn hun hoogte te bereiken, maar toch...een slapende teef is laag bij de grond.

Ik heb veel huisdieren en heb er vele gehad. Op dit moment vier honden en een kat, Güçlü (krachtig). Jenna, onze leeftijdsloze kat die bij het vorige huis hoorde kon redelijk met de toenmalige honden door de deur, maar we dachten dat ze een soortgenoot wel leuk zou vinden. Güçlü was amper drie weken toen mijn dochter haar bij de dierenarts in een kooi ontdekte. Ze zei, dat dit katje bij ons hoorde, dat voelde ze, dus namen we haar mee. Jenna heeft nooit iets van haar moeten hebben (beide poezen). Een half jaar geleden is Jenna overleden. Ouderdom. We schatten haar toen een jaar of 15, maar nadat ik de vorige eigenaars daarover informeerde, bleek ze minstens 20 te zijn geweest. Dan is sterven een normale zaak. Tries maar natuurlijk.

Mimi

Dat was niet het geval met Mimi. Mimi kwam uit Turkije. Ze had een gevecht gehad op het balkon van mijn zus en was met haar rug een verdieping lager op de rand van een kruiwagen gevallen. In die tijd waren er nog alleen veeartsen in de omgeving en dus gaf ze het half verlamde katje mee met een vriendin, die die week naar Nederland ging. Mijn ouders haalden haar op van Schiphol en wisten eigenlijk niet wat ze met Mimi, die eigenlijk Mini heette, aan moesten. Ik had Danny toen, een zwarte kater, die voortdurend om eten zeikte. Ik stelde mijn ouders voor te ruilen en ze stemden toe.

Mimi sleepte haar achterlichaam achter zich aan, maar het was verder een gezonde kat. Bijkomend werk was, dat ik vier maal per dag haar blaas moest legen (door erin te knijpen) en een of tweemaal per dag haar darmen moest leeg masseren. Niemand anders, behalve mijn vader, lukte dat. Ze had vaak een blaasontsteking en dan liet ze alles lopen. Maar pa werd oud en toen we na een week vakantie terugkwamen en haar blaas na 'lediging' nog propvol zat wist ik, dat ik geen beroep meer op hem kon doen. Ze moest dus mee op reisjes, die niet verder meer konden dan de Ardennen. Ze kreeg op een nacht diaree en smeerde het hele huisje onder. Ik moest haar douchen. Probeer dat maar eens met een kat. 

Na vier jaar maakte ik, toen ze weer een blaasonsteking had, een afspraak bij de dierenarts om haar te laten inslapen. Zelfs nu, 20 jaar later, schiet er nog een koude rilling door me heen. Een uur voor de afspraak zegde ik deze af. Zo ging het vier keer. Ik kon het niet over mijn hart verkrijgen, maar de problemen met het 'uitpersen' werden stees groter. Op een kwade dag zette ik door. 's Avonds bonkte ik met mijn hoofd tegen de muur. Ik mistte haar ontzettend en zal mezelf nooit vergeven, dat ik dat heb gedaan. Nooit.

Luther, een zwarte kater, moest ik laten inslapen. Hij werd aangereden en wist nog met zijn laatste kracht over een kippengaashekje van 50 centimeter naar de deur te komen. Zijn achterpoten waren gevild, als afgekloven kippenpoten. Ik bedekte ze direct met een handdoek voor mijn dochter en ging naar die dierenarts. Twee achterpoten missen was voor een kat geen leven, en dus...

Peppa, de moeder van Ventje, overleed op hetzelfde uur en dezelfde dag als Atatürk. We woonden net een half jaar in Turkije, december 2014. Ze kreeg een hersenbloeding en was al oud en dus was het tries, maar natuurlijk.

Kato

Kato, de grijze kat die we uit Nederland meenamen werd tegen de twintig. Aanvankelijk had ze veel problemen met de hitte, maar na een paar maanden wendde ze en had nog een prachtig leven. Toen ze stervende was, was ze broodmager, maar ik wilde toch de natuur zijn gang laten gaan. Ze wilde niet geaaid worden. Mijn zus en zwager kwamen een uurtje op bezoek. Toen ik weer naar haar toe ging was ze gestorven. Direct verstijfd. 

Noah werd ziek. Hij was afgepeigerd en hoestte veel. Ik ging naar de Turkse dierenarts en die dacht aan 'Cannelcough', gaf hem antibiotica. Ik dacht aan een hartprobleem, maar de man ontkende. Noah blies op, zijn lichaam zat vol vocht. Met de dierenarts en de huisarts (een vriend van ons) hebben we nog geprobeerd goede medicijnen te geven, maar het was te laat. Hij sliep in in mijn armen. Het was mijn lievelingshond, maar ik was blij dat hij uit zijn lijden werd verlost. Voor zijn dood stond hij op ons erf om zich heen te kijken, zonder nog te beseffen wat er om hem heen gebeurde.

LouLou

Kort daarvoor was LouLou bij ons komen wonen. Een Golden Retriever van 4 maanden. De dorpstandarts, zoon van onze huisbaas, wist dat wij wel een goed huis zouden zijn voor de hond, die zijn vrouw te vermoeiend vond. Met haar kregen we een grote zak kippenvlees mee. LouLou werd drie jaar. Ze stond elke ochtend met haar voorpoten op de tweede tree van de trap hard kwispelend ons op te wachten. Een hond waar niets op aan te merken was: lief voor alle andere, enthousiast, energiek, liefdevol, aanhankelijk, speels... maar die ene ochtend stond ze er niet. Wij wisten meteen dat iets compleet verkeerd was. Mijn man stapte op de scooter om haar te zoeken. Ik liep rond in onze grote tuin en toen naar het hek aan de ander kant van waar Ernst was vertrokken. Daar lag ze, pal aan de andere kant, dood. Normaal sprong ze met gemak over de muur, maar daar had ze kracht niet meer voor. Wij vermoeden een slangenbeet, maar het kan ook vergif zijn geweest.

Mimi hebben we in de Kennemerduinen begraven. Peppa op het landgoed van mijn zus. Noah en Kato zijn begraven in de tuin van ons voormalige huis. LouLou, Ventje en Jenna liggen hier, in onze tuin, met een herdenkingssteen.

En dan waren er meer...Elif, een klein Turks katje van mijn zus, die door een stupide dierenarts werd ingeent, terwijl ze ziek was. Ze ligt in de tuin in Haarlem.

Met mijn ex had ik de zorg voor zijn Pucky en Noushka, twee katers die duidelijk homo waren. Geweldige katten, kroelers, altijd een last op bed. Toen Pucky stervende was, lag Noushka naast hem met zijn poot op hem. We begroeven hem in de tuin. Noushka was groter en zwaarder dan mijn eerste baby. Hij kon met een nagel de koelkast openen en met zijn bek een dressoir openen. Hij kreeg een tumor in zijn bek en stonk enorm. Toen er niets meer aan te doen was, liet mijn ex hem inslapen. Een van de weigige momenten dat ik hem zag huilen.

Nog altijd komen deze gestorven dieren in mijn gedachten. De liefde die je van hen kreeg en het enorme gemis, de vreselijke wijze waarop een aantal van hen moest sterven en de beslissingen die wij mensen moesten nemen om hun lijden te bekorten. Vooral Mimi, LouLou en Ventje zijn altijd in mijn gedachten. Had ik hun dood kunnen voorkomen of had ik Mimi moeten laten leven, ook al zag ik geen mogelijkheid meer. Was dit egoisme? Was haar dood gerechtvaardig? De dierenarts zei van wel, omdat het teveel voor me werd, maar ik heb mijn eigen gedachten daarover. Mijn schuld, ik zal mezelf nooit vergeven. 

Het eigen universum

Dit is mijn wereld niet meer.

Mijn wereld is anders. Deze vervuilt, wordt warmer, wordt beheerst door miljardairs, artificial intelligence, dictators, racisten, maar is ook, als ik dicht bij huis blijf, vredig en prettig. De wereld die ik niet accepteer is individualistisch, klagend, opgeblazen, overtrokken, gefixeerd op zelfbeklag of persoonlijke erkenning. Exhibitionistisch. Niet op de bank van een psych, maar het liefst in de krant of op tv.

De genderdiscussie als voorbeeld. Mrensen zijn hetero, homo, man, vrouw, of gewoon mens. Een v of m op een papier is een discussie waard, die grenzen overschrijdt en door een relatief kleine groep vreselijk opgeblazen het nieuws overheerst. Aandacht vestigen op jezelf, jezelf exploiteren, alsof het iemand een moer kan schelen of jij je neutraal, m of v voelt. Je hebt een naam en daarmee word je aangesproken. Maar misschien wordt jouw boek beter verkocht met zo'n extra stukje separatie. Wie wil er tot de grijze massa behoren?

Lhbtq...ik ben hetero! Ik weet het, heel grijs. Maar mijn homo vrienden zijn dat ook. En of ik bi's in mijn vriendenkring heb, weet ik echt niet. Ik ben in het geheel niet geïnteresseerd in hun seksleven. Kortom, wat dat seksleven betreft is iedereen grijs, tenzij iemand op de barricade gaat staan schreeuwen, dat 'ie het met deze of gene doet. Exhibitionisme heet dat. Is iemand geen beroemdheid, dan is er een sluipweg: laat zien hoe anders je bent en schreeuw het van de daken. Een foto in de krant met string of blote borsten, onder het mom, dat iedereen geaccepteerd moet worden, zoals 'ie is. Een vertoning, die eerder zielig is en weerzin wekt, dan dat het bijdraagt aan acceptatie. Genoeg homo's hekelen de vertoning. Doe normaal, een betere manier om bijvoorbeeld homofilie alom geaccepteerd te krijgen, en behoud je excessen voor de slaapkamer, waar ook hetero's ze meestal opsluiten als prive aangelegenheden. Een homo elders in de wereld zou het geweldig vinden als hij zonder geweld over straat kan lopen.

"Hoe voelde dat voor u," vraagt een journalist aan de echtgenoot van een kankerpatiënt. Wat had de journalist als antwoord verwacht? Geweldig, happy? Of 'Ik hoef de scheiding nu niet door te zetten, die komt vanzelf'? Het zijn de gesprekken met zieke, zielige mensen. Wat ze allemaal moeten doorstaan. Dat moet voor de lezer of kijker een 'ik-moment' zijn: Ach ja, ik was ook zo zielig. Het individu uit de massa getrokken als tearjerker. Informatieve waarde: 0. Vanaf 2000 tot en met 2021 kregen 2.146.197 kanker (NKR). Maar weinig families werden overgeslagen. 

Een miskraam na drie weken zwangerschap levert een lang verhaal op over verlies van dat wat er nooit was. Het nooit geboren kind had Anna kunnen heten en wellicht de Nobelprijs kunnen winnen. Flauwekul, want een zwangerschap eindigt omdat er iets niet in de haak is. Anna had meer kans zwaar gehandicapt te zijn. Het verhaal draait niet om de verloren vrucht, maar om de aandacht waarnaar de schrijver smacht. Het cultiveren van een doodnormale gebeurtenis. Niet voor niets wachten vrouwen de twaalf weken af, alvorens ze hun zwangerschap bekend maken. Elf procent van de vrouwen maakt een miskraam mee, twee procent twee keer en een procent drie keer of meer. Maar niet alle miskramen worden geregistreerd. Mijn empathie met kinderloze wensmoeders hiermee niet te verwarren. 

Het spel tussen man en vrouw is afgelopen. MeToo heeft het de nek omgedraaid, maar natuurlijk alleen als de billenknijper je type niet is. Is hij het wel, en stopt hij vervolgens met knijpen, dan kan zelfs 'je type' worden aangeklaagd. Dat heet wraak. Er zijn tal van vrouwen die geen goed woord overhebben voor de man, die ze niet konden krijgen. Er zijn legio vrouwen, die net zolang uitdagen, tot ze hun prooi te pakken hebben. Leidt dat niet tot de gewenste relatie, dan worden ze vals. Wij zoogdieren moeten ons voortplanten, staat is de biologie beschreven, en daarom doen man en vrouw hun best een partner te vinden. Daaraan vooraf gaat het zoogdieren-spel. Ben je er niet van gediend, dan dank je voor de aandacht, hij vindt je immers aantrekkelijk, en loop je weg.

Dit heeft niets te maken met verkrachting, verkeerde intenties of vernedering. Het is de manier waarop mannen hun gevoel laten blijken en het is oer, net als hun vreemdgaan. Onze hersenstam bezit nog steeds de driften van een aap. De aap van nu is geperst in een monogaam huwelijk, tegenstrijdig aan de signalen van zijn hersenstam, die zegt dat hij zijn sperma ook elders moet droppen. Vreemd is wel, dat ongewenste intimiteiten aangeklaagd kunnen worden, maar er voor zover ik weet nog nooit een rechtszaak is geweest over het vreemdgaan met grove leugens van een echtgenoot of -genote. Wie het heeft meegemaakt weet hoeveel pijn dat doet en wat het kapot maakt, in een gezin met kinderen, die geen stem hebben.

Mijn wereld draait om de mensen, direct om mij heen. Steun aan een stel dat niet rond kan komen, aan Palestijnen, aan Oekraïners, voor zover dat kan. En de grotere wereld? Trachten mijn bijdrage aan milieuschade zoveel mogelijk te beperken, tweedehands kleding, dictators veroordelen, zorgen over de rechten van kind en mens. Zwerfhonden verzorgen. Ja, zelfs bijeen en wespen uit een zwembad redden. Wat is aandacht waard.

Mijn eigen verhaal is volkomen onbelangrijk voor deze wereld, want het vele lijden erin overtreft een v of een m, een kneep in de billen, een ziekte, een miskraam. Het zelfbeklag, exhibitionisme en de exploitatie van jezelf, het is een individualistische verheerlijking, een excuus om de wereld om je heen te vergeten en je te focussen op jouw rechten, jouw welbehagen, jouw lijden. Jouw kleine wereld als universum. 

Reina

NB: In geen enkel geval bagatelliseer ik leed. Ik beschrijf de luchtballon, die werkelijk leed ondersneeuwt en dat daarom juist wel doet.

Vreemd zaad

Of, 'Ik besta, maar dat had niet gemogen'

Het is een wat vreemd gegeven, dat de dochter van een zaaddonor de erfgenamen van de man, die de bevruchting regelde, aansprakelijk stelt voor de fouten die hij maakte tijdens de procedure. Dit is politiek: een minister is plotseling schuldig aan datgene, wat zijn voorganger heeft misdaan. Politiek is smerig en in feite is wat de IVF-dochter doet dat ook.

   Wat is er aan de hand? Karbaat heeft met eigen zaad, zowel als met dat van andere mannen, heel veel vrouwen weten te bezwangeren. Dat gebeurde met de moeder van genoemde dochter 36 jaar geleden, in een tijd, dat deze mogelijkheid nog in zijn kinderschoenen stond en zaken als autisme en ADHD amper gediagnosticeerd werden. Soms denken we, dat alles er al lang was, maar dat is niet zo. Goed, reuma was al wel bekend en het feit dat de 36-jarige dochter aan drie vormen daarvan lijdt, die bovendien erfelijk zijn, mag gelden als bewijs, dat haar donor plompweg is geaccepteerd, zonder dat naar (familiaire) medische gegevens is gevraagd.

Weten of niet willen weten

   Maar was dat wel gebeurd, wat had die donor dan op het formulier ingevuld? Misschien was hij geadopteerd en wist niets van de medische toestand van zijn ouders. Misschien had hij om andere redenen geen contact meer met zijn familie. Waren zijn ouders jong gestorven, of uitte de ziekte zich pas veel later. Misschien ook wilde deze donor zo graag doneren, dat hij bewust informatie achterhield? Het is allemaal mogelijk, even los van het feit, dat in de administratie van Karbaat geen enkel formulier te vinden is.

Quasimodo of autisme

   Het zaad van een onbekende donor is altijd riskant. Je weet niet of hij er een beetje aardig uitziet (stel je voor dat je dochter ineens op Quasimodo lijkt!) en je weet niet wat er in zijn genen zit. Sommige erfelijke zaken slaan een generatie over, zijn sekse bepaald of zijn moeilijk herkenbaar. Zo was mijn moeder niet bijster intelligent, maar prima in staat drie kinderen op te voeden. Alleen het vreemde was, dat zij nooit een vriendin had, dat ze nooit voor zichzelf opkwam en haar leven volledig liet koeioneren door mijn vader. Tegen de tijd dat bij mijn dochter een vorm van autisme werd vastgesteld, begreep ik langzaamaan pas dat dat bij mijn moeder vandaan kwam. Ik was toen al 49 en haar vader drie jaar ouder. Stel dat zijn moeder autistisch was geweest en hij rond zijn 30ste volop zaad had gedoneerd? Hij had het net zo min kunnen weten als ik. Maar andere afwijkingen had hij ook niet geweten, want zijn ouders waren beiden gestorven toen hij 8 was. En wat betreft zijn karakter zou hij nooit 'Je bent precies je vader!' horen, zoals ik dat mijn halve leven moest doen.

Egoïsme

   De keuze voor een anonieme donor wordt door een vrouw (en eventuele partner) gemaakt. Het kan egoïsme worden genoemd. Is iedere kinderwens dat niet? Denken wij nu na over de situatie, waarin onze kinderen terecht komen in deze wereld? Een kind verwekken, zonder te weten wie de biologische vader is, is voorbij gaan aan het recht van een kind op twee ouders. Erfelijke narigheid van een geliefde is acceptabel, die van een onbekende niet. Ik weet hoe schrijnend het is voor iemand, als die jong zijn ouders heeft moeten verliezen en zich in een later leven nooit kan spiegelen aan zijn herkomst. De eeuwige vragen die een leven lang onbeantwoord blijven. De eenzaamheid als er geen echte opa en oma zijn om je eigen kinderen trots aan te tonen na de geboorte. En zelfs de vragen van die eenmaal volwassen dochters, die naar oude foto's kijken en zich afvragen, hoe die opa en oma zouden zijn geweest.

Aan de zijlijn

   De biologische klok van de vrouw werkt ergens in haar leven volop. Vriendinnen krijgen kinderen en daar sta je, zonder (mannelijke) partner of onvruchtbaar, aan de zijlijn naar te kijken. Mijn zus moest dat ook ervaren. Ze wist vanaf haar zeventiende, dat ze geen kinderen zou kunnen krijgen, maar op dertigjarige leeftijd is die wetenschap veel moeilijker. Toch maakte ze er nooit een enorm probleem van. Ze keek naar de gezinnen om haar heen, de huwelijken die ineens kapot gingen, de vrouwen die nergens anders meer over konden praten dan baby's, peuters en daarna kleuters en de beperking van hun vrijheid. Ze zouden twintig jaar vast zitten in een leven, dat alleen om die kinderen draaide en niet meer om henzelf. Ze besloot een kinderloos leven te leiden en dat bevalt haar nog steeds prima.

Al is de leugen...

   Op de vraag wie er verantwoordelijk kan worden gesteld voor erfelijke afwijkingen bij IVF-kinderen is maar een antwoord mogelijk: de persoon die zich laat behandelen. Het is egoïsme als de kinderwens groter wordt dan het belang van het kind. Dat is geen liefde, dat is de vervolmaking van een eigen leven ten koste van de gevoelens van een ander, het kind. Ben ik tegen IVF? Nee, totaal niet, maar wel tegen anonieme donoren en het verzwijgen van de waarheid. Een kind kan prima opgroeien met het feit, dat de biologische vader niet (dagelijks) aanwezig is of dat het twee moeders heeft, maar al vanaf kleuterleeftijd weet dat er wel een tastbare, biologische vader is. Een donor hoeft op geen enkele manier bij te dragen aan de opvoeding, maar hij moet wel de verantwoordelijkheid als biologische vader accepteren, want al is de leugen nog zo snel, de waarheid achterhaald hem wel, maar dan met onoverkomelijke consequenties. Wachten tot zestien jaar en dan een kind de waarheid vertellen slaat de bodem volledig uit een bestaan.

Egoïsme

Vroeger, maar nog helemaal niet zo lang geleden, waren mensen nomaden. Jager-verzamelaars. Leverde een plek op deze wereld niets meer op, dan trok men verder, naar bomen en struiken waar eten aan groeide en naar bodembedekking om hun (last)dieren te laten grazen. Er was geen eigenaar van grond.. Het land was van iedereen. Als ik Yuval Noah Harari, schrijver van ‘Sapiens’ mag geloven, ontstond in Turkije en de contreien daaromheen de landbouw en eigenden mensen zich een stukje grond toe. Uiteindelijk leidde dat tot claimes, dorpen, steden, landen, met grenzen, wetten en regels.

   In Turkije streken mensen neer op een plek, bouwden hun onderkomen en noemden het hun thuis. Er was geen kadaster en niemand had een eigendomsbewijs. Het was logisch dat je ergens een huis bouwde, dichtbij een ander huis, in een streek waar je goed kon doen wat je wilde: vissen of land verbouwen of vee houden. In Sarigerme, een kustplaats dicht bij Dalaman Airport, ontstond zo een dorp. De woningen gingen van vader op zoon en van moeder op dochter. Maar van wie was de grond, waarop zij woonden?

   Toen een ondernemer besloot, dat daar een golfbaan voor toeristen moest komen, werd een groot deel van een dorp annex natuurgebied bedolven onder zand en afgebakend met een hek. De bewoners hadden geen poot om op te staan. Ik weet niet waarom (misschien wel door protest), maar het golfterrein kwam er nooit. Het bleef zand met daaronder alle planten en kruiden, die de dorpelingen ooit in hun maal verwerkten. Inmiddels is Turkije hard bezig om in deze streken een goed kadaster op te stellen en is er zoiets als familierecht op grond, maar toen kennelijk nog niet. De macht lag bij de rijken.

   Ik hoorde dit verhaal over Sarigerme gisteren. Vandaag stuurt de VS ruim 5000 militairen naar de grens van Mexico, om de stoet van duizenden vluchtelingen uit Honduras tegen te houden, die op zoek zijn naar een beter bestaan, net als die nomaden van ooit, die weer verder trokken naar vruchtbare gebieden en betere omstandigheden. Maar in deze tijd heeft een mens het recht niet meer op de hele wereld. In de eeuwen hiervoor hebben wetten en regels bepaald, dat je zonder enig recht op een plaats, een plek, een stukje aarde, ter wereld komt.

   Een mens wordt geboren in een wereld, waarin de macht al is verdeeld door de sterken der aarde. De sterkste individuen bepalen de plaats waar geleefd en gelopen mag worden, welke nationaliteit je toevallig krijgt en dus bij wie je wel en niet hoort, waar je wel en niet mag zijn. Een wild dier heeft in deze wereld meer rechten dan een mens. Een bizon stopt niet met draven zodra hij bij een fictieve grens komt. In principe is heel Afrika van hem, net als van die andere dieren.

   Het verzet van arme mensen tegen al deze door de eeuwen heen verzonnen grenzen is volkomen terecht. Wie heeft immers het recht om te bepalen wat in deze wereld van wie is, waar iemand wel of niet mag wonen en waarom de een wel en de ander niet naar vruchtbaarder gebieden mag trekken? De Neanderthaler is niet uitgestorven, maar vermengd met de Homo Sapiens, iets waar we in deze tijd lering uit kunnen trekken. Deze twee menssoorten kenden kennelijk geen racisme, maar zagen vermenging als goed, missschien zelfs als versterking van hun soort. Wellicht een ingebouwd bewustzijn, dat bijvoorbeeld de fysieke kracht van de Neanderthaler voordelen zou opleveren.

   De huidige mens heeft de walgelijke neiging om zijn eigen ras of groep boven alle andere te verheffen, alleen op basis van het feit, dat hij een andere kleur heeft, een ander geloof of gewoon omdat hij rijker is, in een beter klimaat leeft, zijn voorouders in staat waren andere rassen en groepen uit te buiten, te verdrijven, te vermoorden. Welk mens heeft het recht om zich een deel van de wereld toe te eigenen en anderen te laten verkommeren in armoede, terug te jagen naar streken, waar een leven uitzichtloos is? Toen we werden geboren, zaten we opgezadeld met de genen en de status van onze ouders, maar wat kon je daar als baby aan doen? Waarom worden veel van die babies gestraft om de vierkante meter waarop ze ter aarde kwamen? En wat ontneemt hen het recht op een redelijk bestaan? Ons egoïsme, ofwel: de menselijke eigenschap waarbij iemand streeft naar eigen voordeel en geluk met verwaarlozing van de belangen en het geluk van anderen.

God blesses who?

Americans ask it a lot, several times every day for about every event or person that could use some support, some kind of protection or just because they claim the right. Even the president and other American politicians ask it, although church and state are separated since 1791: God bless you, us and America!

God blessed America with 440.095 killings by gunfire in the period of 2004-2014. Or didn't he? It seems to me, that God is not able to bless America, or he does not want to bless America. In case God wanders around somewhere, he was definitely not in Las Vegas some days ago. At least not for the 59 killed and the hundreds of wounded victims, although some of these victims might think he saved their lives.

And where did God wander around during Katrina, Harvey, Irma, José? Perhaps He was busy blessing Trump complementing himself or He was occupied by saving Melania's stiletto's. It seems to me, that God also does a great job saving weapon industries and creating dangerous evil minds. Don't tell me it's the devil, responsabel for their metamorphosis, because they also pray to God. No, if there is a God, he is probably done with America.

Do Americans know anything about real civilization? Something like 'weapons are dangerous and wrong' or 'everyone is entitled to health insurance' or 'refugees are no terrorist'? Being Dutch, Americans seem like underdeveloped humans, mostly only committed with their own little space on this earth; believing ridiculous stories about other countries, like the Dutch killing their elderly.

Does God want to bless America, a criminal like Trump, a people that does not want to verify truth and lies, except for Michael Moore and fans? It's not up to me, to give an answer. It's up to the Americans to figure out if it wouldn't be wiser to stop asking for blessings and start working on a new civilization, one in which people really care for each other.

Kleurenblind

Het interview met Iris van Lunenberg in de Volkskrant van vandaag is voor mij een enorme verademing. Eindelijk lees ik over een bruine vrouw, die amper racisme meemaakt. Ik denk direct, dat het toch niet zo kan zijn, dat zij de enige bruine persoon is in Nederland, die aan deze narigheid ontkomt. Het is prettig om uit haar mond te horen, dat haar kleurgenoten vaak zelf vooroordelen hebben als het gaat om gemengde relaties of de zogenaamde 'witte' onderwerpen waar zij over schrijft. "Hoezo kan een onderwerp 'wit' zijn?" vraagt ze zich af.

Donker, blank, wit, zwart...het zijn voor mij woorden die er in feite niet veel toe doen, behalve dat ik de donkere huid het liefst zou duiden als 'bruin' in allerlei facetten. Blank is ook geen juiste aanduiding voor de westeurpese huidskleur. Bij mijn acrylverf staat een potje 'poeder roze', waarvan een veeg op mijn hand niet zou opvallen. Ik houd het dus op bruin en roze, net als het 'pinkskin' van de Andorians in Star Trek. Misschien is het de schilder in mij die, als ik dan toch kleuren moet duiden, van een juiste kleuraanduiding houdt. Ik doe niet veel aan dat benoemen, omdat de kleur van de huid, net als de vacht van een hond of kat, vrijwel niets zegt over het zoogdier in kwestie. Is een zwarte kat liever dan een witte? Hooguit geeft de tekening aan, tot welk ras hij behoort, maar dan nog zegt het niets over zijn intelligentie en zijn karakter.

'minder kans op huidkanker'

    Een bruine huidskleur van mensen is voor mij niet meer dan een bruine huidskleur. Ik kan me niet voorstellen, dat welk mens dan ook op deze wereld anders is dan ik. Natuurlijk, uiterlijken verschillen, culturen verschillen, religies verschillen. De een is hoogbegaafd, de andere heeft een verstandelijke beperking en daar tussenin zijn alle grijswaarden te vinden. Met het 'anders zijn' bedoel ik de 'ik' van de mens in het algemeen. Ieder mens op deze wereld heeft dezelfde behoefte, namelijk een goed leven. Voedsel, een woning, werk, familie en vrienden, veiligheid, respect en perspectief.
    Een roze mens vindt het niet leuk aangevallen te worden op zijn voorliefde voor een bruine partner. Het is namelijk vaak zo, dat mensen juist dat mooi vinden wat ze zelf niet zijn. Omgekeerd geldt hetzelfde. Het is niet voor niets, dat blonde meiden tijdens hun vakantie de avances van de donkerder zuiderlingen niet kunnen weerstaan. Het is zo verschrikkelijk simpel en daarom zo ontzettend jammer dat hier allerlei andere argumenten achter gezocht worden. Dan galoppeer je voorbij aan de biologische factoren die meespelen in het kiezen van een partner, hetgeen zich in eerste instantie via het oog afspeelt: aantrekkelijk of niet? Vermenging heeft in de evolutie vrijwel altijd geleid tot sterkere soorten met meer mogelijkheden om gevaren te doorstaan. Zo zou je alleen al kunnen stellen, dat het kind van een bruine man en een roze vrouw minder kans op huidkanker heeft dan de moeder. Natuurlijk heeft de voorkeur voor dat wat je zelf niet bent een reden in de evolutie van de mens. We zoeken onbewust altijd naar een versterking en verbetering van ons soort, die door vermenging van genen plaatsvindt. En iedereen weet dat inteelt, in afgelegen gebieden en op eilanden, niet bevoorderlijk is voor het nageslacht. Denk alleen al aan genetische afwijkingen.

'waarom het voortdurend benoemen van kleuren?'

    Het interview met Iris bevestigt mijn idee, dat het met racisme in Nederland wel meevalt. Wij zijn ook al zo lang gewend aan bruine mensen in onze samenleving. Maar waarom dan nog steeds die enorme discussie, die klachten, de pietenpraat, het voortdurend benoemen van kleuren? Gaat het überhaupt wel om kleur of gaat het om iets heel anders? Speelt er niet hoofdzakelijkheid een minderwaardigheidsgevoel in plaats van een meerderwaardigheidsgevoel, dat stamt uit vroeger tijden?
    Ik leef temidden van een netwerk, waarin kleur geen enkele rol speelt en discriminatie niet voorkomt. Mensen die over de hele wereld hebben gereisd, die wonen of gewoond hebben in landen waarin hun eigen kleur een uitzondering was. Waar die ook vaak voor problemen zorgde, omdat dat roze gelijk lijkt te staan met 'rijk'. Dat ervaar ik in Turkije zelfs al. Kan dat ook worden bestempeld als een vorm van discriminatie of moet ik dat uitleggen aan de hand van de koers van de euro? Ben ik, omdat ik roze ben, per definitie een islamhater of een heiden? Ben ik moraalloos en wars van andere culturen, zedenloos, respectloos? Moet ik worden gelijkgesteld met westerse vrouwen die topless op een islamitisch strand gaan liggen? Ik word voorgelogen door Turken, die prijzen verdubbelen, artikelen peperduur verkopen als echt merk, zeggen dat de turkse koffie die ik koop dure espressokoffie is, de huur van mijn huis binnen een week met 30% verhogen, die mij maanden van het kastje naar de muur sturen met nonsens over een verbroken internetverbinding en noem maar op. Ik ben de Hollander die ofwel rijk is of niet belangrijk, ook al betaal ik trouw de service. Is het iets dat bij de slimme handelsgeest van dit land hoort of is het specifiek gericht op mij als roze allochtoon? Deels. Er zijn nou eenmaal mensen die deugen en mensen die niet deugen, ongeacht hun huidskleur of komaf. Ik kom meer Turken tegen die uiterst behulpzaam zijn, hartelijk en eerlijk.

'homo erectus, alleen dat onderscheidt hen van een aap'

    De aandacht van de media in Nederland is vooral gevestigd op problematiek. Kranten moeten vol, iedere dag weer, en internet moet steeds verversen. Bovendien moet ieder nieuwsmedium aandacht besteden aan dezelfde items, om niet buiten de boot te vallen. Lezers verwachten telkens veel nieuws, waar ze lekker voor kunnen gaan zitten. Journalisten en columnisten schrijven zich een slag in de rondte, telkens met herhalingen (Trump: president van Amerika en onderzoek naar Rusland connecties, Kim Jong-Un: president van Noord-Korea en superdwaas die..., Erdogan: potentaat sinds de coup die... alsof de lezer het geheugen heeft van een goudvis). Staan er tien mensen te protesteren tegen iets, dan wordt het breed uitgemeten in het nieuws en kunnen we een maand lang de feiten volgen en de opinie tot ons nemen. Wat klein kan blijven, wordt tot enorme proporties opgeblazen door de herhaalde aandacht. Dat geldt ook voor racistische voorvallen, of voor zaken die zo worden uitgelegd. Ruzie tussen roze en bruin is per definitie van racistische aard, al zou diezelfde ruzie ook tussen roze en roze kunnen plaatsvinden. Eén verkeerde politieagent die een bruine BN'er verdenkt van het stelen van zijn eigen auto wordt onmiddellijk geïdentificeerd met een heel corps. En voilá, de hele discussie gaat weer een maand over verkeerde politie.

    Respect. Mensen met een fatsoenlijk brein respecteren andere mensen, ongeacht hun voorkomen, hun afkomst, hun nationaliteit, hun intelligentie, hun geloof. Zo'n mens mag zich homo sapiens noemen. Mensen die daarvan gespeend zijn, mag men wat mij betreft uitschelden voor homo erectus, het enige wat hen onderscheidt van de aap.

Ik ben een mier

Mijn mieren zijn heel klein. Hun voedsel is nog kleiner. Zo klein, dat ik het met een leesbril zelfs niet kan zien. Mijn vaatdoekje gaat iedere keer trouw over het aanrecht, maar laat kennelijk toch bergen voer achter, want 's morgens krioelt er een zwart pad ergens vandaan, ergens naartoe. Zelfs de kraan spoelt in de gootsteen niet alles weg wat eetbaar blijkt en het grondig omspoelen van mijn thermosbeker heeft geen enkele zin.
    Deze microwereld waarmee ik ieder dag word geconfronteerd is me gaan fascineren. Ik haat het om dieren te doden, dus spoel en poets ik alleen weg wat de mieren zo intrigeert. Het pad verdwijnt dan vanzelf. Daarmee beperk ik het aantal verzopen en platgedrukte lijkjes en mijn geschuldgevoel. Wie was er immers eerder in dit huis, zij of ik? Aan de andere kant, zonder mij hadden ze hier weer niets te zoeken.
    Ik stel me voor een pionier mier te zijn, zo eentje die mijlen afloopt op zoek naar onzichtbaar voer en, als het eenmaal is gevonden, zijn familie de weg wijst.

Ineens dondert er een berg water ter grootte van een enorm boomblad, door cohesie opbollend, voor mijn neus neer. Ik kan mijn pad niet meer vervolgen en zoek naar een weg eromheen. Het was dit keer een zware plens. Ze waren wel eens groter, maar meestal zijn ze slechts een suikerkorrel groot. De vorige keer werden mijn achterpoten nat, maar ik wist te nauwernood te ontsnappen. Ik vraag me dan weer af, waar die plens vandaan komt, maar kan het antwoord er niet op vinden. Het is nou eenmaal zo. Net als dat enorme gele monster dat laatst vanuit het niets op mijn wereld kwam vallen. Ik kon het ontwijken, mijn maatje helaas niet.
    Mijn wereld zit niet alleen vol enorme angstige gebeurtenissen die niemand kan verklaren, ook van de mooie begrijpen wij niets: brokken vlees, die plotseling neerdonderen of een suikerbui! Wij slepen mee wat eetbaar is en stellen maar geen vragen meer. Daar ver boven ons, ver buiten ons gezichstveld, in de oneindige verte, spelen zich zaken af die ons brein niet kan bevatten. Soms tilt iets ons op, soms vliegen we mijlen ver door de lucht om toch op onze poten terecht te komen, een andere keer worden we zonder het te vragen van de verdrinkingsdood gered en donderen kleddernat en zeer beduusd, maar zielsgelukkig neer.
    Meestal gaat alles goed, soms gaat het goed fout. We maken ons er niet meer druk om, omdat alles om ons heen in een fractie van een seconde kan veranderen. Wat heeft het voor zin om je druk te maken om iets wat je niet in de hand hebt? Wij hebben geleerd hoop te hebben en een soort vertrouwen dat ons niet zal overkomen, wat de minder fortuinlijken overkwam. Het is ons lot, de onzekerheid en de onwetendheid. Wat zich daarboven afspeelt is niet en nooit te bevatten. Het is een raadsel, dat zich wellicht ooit zal openbaren als wij er voorgoed door worden opgeslokt. 

Gender neutraal??

Ik vrouw, mijn man man. Mijn kinderen vrouw en vrouw. Mijn ex man. Mijn zus vrouw. Haar man man. Ik ken geen genderneutalen. Flink gezocht in mijn vriendenkring...niet gevonden. Twee mogelijkheden: ik ben hopeloos ouderwets en heb nog geen genderneutralen in mijn vriendenkring of  ze bestaan helemaal niet! Jawel, ik loop wel eens op straat en zie dan een vrouw, die verdacht veel op een man lijkt, erg kort haar, geen make-up, mannelijke kleding, nogal stoere gelaatsttrekken, maar dan zie ik toch nog ergens iets opbollen boven de maag en weet ik dat het een vrouw is, al wil ze er zelf niet zo uitzien.

    Ik ben tot de conclusie gekomen, dat áls er genderneutralen bestaan, ze niet voor het opscheppen liggen. In mijn 60jarige leven heb ik er nog geen een ontdekt. Ik vraag me daarom af, waarom er wc's voor hen moeten worden geschapen. Ik ken wel homo's, maar dat zijn duidelijk mannen en vrouwen, die ook naar die toiletten gaan. Ik ken hele vrouwelijke homo's en hele mannelijkse homo's, terwijl ze soms de andere sekse hebben, maar afhankelijk van hun geslachtsdelen gaan ze naar de toiletten die beschikbaar zijn. Ik weet ook van uiterlijk prachtige vrouwen die piemels hebben, maar als die op het toilet zitten (of ervoor staan), dan is dat achter de gesloten deur van het toilet en kan het me geen bal schelen of ze pissen als vent of als wijf. Dat is helemaal hun zaak. En als een man geen piemel heeft, dan lijkt het me moeilijk om een pissoir te beklimmen, dus zal hij achter een gesloten deur zijn behoefte doen. Het kan me dan ook geen flikker (haha) schelen of dat een grote of kleine boodschap is.

    Twee alinea's verder ben ik dus nog niet gestuit op een wezenlijk probleem dat genderneutrale toiletten nodig maakt. Ik zou bijna zeggen, dat zo'n toilet niet erg raadzaam is, want als een man, die zich als vrouw profileert dan dat toilet inloopt, weet je direct dat het eigenlijk geen vrouw is. Dat geldt ook voor de vrouw met de piemel. Kom je uit zo'n toilet, dan weet je meteen dat die vrouw een piemel heeft. Zit zij daar zelf op te wachten? Denk ut nie! Grote kans dat er een idioot rondloopt die meteen stennis maakt. Want dat soort mensen heb je: van die types die denken dat God alles in de peiling had, toen hij creëerde. Flauwekul natuurlijk, maar zie het maar eens uit die bekrompen hoofden te krijgen.

    Nou is mijn toilet thuis wel genderneutraal. Teveel vind ik. Er zou een pissoir moeten komen, zodat die piemels niet meer de volledige omgeving bespatten. De narigheid is namelijk, dat ik als vrouw des huizes die smeerzooi altijd moet schoonmaken. Dus wat ik vrouwen met piemels aanraad is, om wel te gaan zitten tijdens het plassen. Dat is voor mij een stuk prettiger. Mannen zonder piemels zijn natuurlijk geen probleem, die moeten wel zitten. Als die blijven staan, dan is het hek van de dam, maar dat weten ze zelf ook. Ze zijn niet achterlijk, niet idioot, niet verkeerd en niet smerig. Ze zijn gewoon in een verkeerd jasje geboren. Gelukkig is dat mij niet overkomen. Dat heeft me veel ellende bespaard. Ik speelde wel met poppen enzo, maar ik vond mecano nog veel leuker. Mijn vader vond dat prima, want zijn zoon bakte er niets van. Die gebruikte de lange latjes als afscheiding voor de weg voor zijn dinkytoys, als de knijpers op waren.

    Ik vind wel, dat het gezeik (we hebben het toch over pissen) over die genderneutrale toestanden eens afgelopen moet zijn. Steeds weer komt er iemand met zo'n invoelend jank verhaal, waarbij dan foto's worden geplaatst die ik helemaal niet kan plaatsen. Hoerig verkleede mannen of travestieten, alsof iedere transseksueel (want om hen gaat het toch?) een soort kermisattractie is. De meesten willen volgens mij niet opvallen, want ik zie ze nooit! Misschien heb ik toch wel een transgender in mijn vriendenkring, je weet nooit, maar dan een die zo vrouwelijk of mannelijk is, dat het me nooit is opgevallen! Ach, wat kan het schelen! Het gaat mij om de mens, niet om wat zhij (oorspronkelijk) was, maar dat zhij (zag is laatst ergens geschreven, mooie vondst!) aardig is en ogen heeft die niet liegen. Iedereen mag toch zelf bepalen of zhij hij of zij is?

Geloof het of niet, een 20% recencie

Zo nu en dan koop ik een boek via Bol.com, omdat de bijna driehonderd titels die ik van mijn dochter kreeg nogal in de vermaaksfeer zitten, maar ik hoef niet zo vermaakt te worden. Twee weken geleden kwam ik bij de e-boeken 'God als misvatting' (2006) van Richard Dawkins tegen, een argumentatie over waarom God niet kan bestaan. Omschrijving: ...is niet meer weg te denken uit het debat over geloof, godsdienst en het al of niet bestaan van God. En: ....komt Dawkins met logische verklaringen voor de meest lucratieve dwaalleer... Wouw, dat wil ik lezen!
    Als agnost zou me een beetje meer kennis van zaken wellicht over een streep kunnen trekken. En dus ging ik aan het lezen. Een ellenlang voorwoord over 'dit' boek, waarin weerlegging van de kritiek op eerdere uitgaven en de vele misvattingen over zijn argumentatie wordt gevolgd door een inleiding met een vervelende opsomming van wat ik in de volgende hoofdstukken kan verwachten, alsof ik dat al lezende niet zal bemerken.
    In het eerste hoofdstuk bepaald RD de Godhypothese van Dawkins (GHD): 'Er bestaat een bovenmenselijk, bovennatuurlijk wezen dat doelbewust het universum met alles erin, inclusief ons mensen, heeft ontworpen en geschapen'. Het is voor het eerst dat ik verneem, dat iedere gelovige op deze wereld deze hypothese aanhangt. Volgens mij is geloof net zo divers als de diversiteit van mensen op deze wereld. Blunder 1 is geschapen.
    RD doorspekt zijn tekst met 'in dit boek...', 'dit boek zal...' en '...wat dit boek...'. Kennelijk mag ik niet zelf bepalen wat de tekst met me doet, want dat kauwt RD voortdurend voor, zodat er geen misverstand kan bestaan over zijn bedoelingen en de uitwerking op de lezer, ook al benaderen zijn woorden zijn doelstellingen absoluut niet. In tegendeel, zijn argumenten zijn zo ontzettend zwak en bij vlagen infantiel, dat je juist meer in een God gaat geloven. Ergens word ik ook nog uitgemaakt voor een armoedzaaier, een lafaard, ruggengraatloos als hij het agnosticisme bespreekt.
    De armoede van het agnosticisme: Er is niet mis met mensen die een agnostisch standpunt innemen in gevallen waarin het ons ten enenmale ontbreekt aan bewijs. Dan is het zelfs een redelijk standpunt. (...) Maar hoe zit dat met het bestaan van God? (...) Dat we het bestaan van iets kunnen bewijzen noch weerleggen, wil niet zeggen dat bestaan en niet-bestaan op voet van gelijkheid staan. (...) ...de beschikbare bewijzen en redeneringen zullen hoe dan ook een inschatting van de waarschijnlijkheid van zijn bestaan opleveren die bij lange na de vijftig procent niet benadert. Daarmee zegt RD dus, dat men niet mag twijfelen aan welles of nietes als er voor een kant van een zaak meer argumenten of bewijzen te vinden zijn dan voor de andere kant. Blunder nummer 2.
    Andere blunders of blundertjes, teveel om op te noemen, gooi ik voor het gemak even op een hoop als blunder 3. RD duikt namelijk in het verleden en citeert allerlei beroemdheden uit de geschiedenis, levend in een tijd (lang) voor het Darwinisme. Ofschoon in de oudheid ook al sprake was van geloof in een verschillende vormen van evolutie, werd het woord evolueren voor het eerst in zijn huidige betekenis gebruikt in 1826. Om mensen als Anselmus van Canterbury (1078) te citeren is wel een heel beroerd gekozen strategie om de kromheid van de argumentatie voor het bestaan van God aan te tonen. Niet alleen diept hij vreemde argumentatie op uit het verleden, dat volkomen werd beïnvloed door gebrek aan wetenschap, hij somt ook nog een aantal uitspraken op van mensen in het hier en nu, die zo dom zijn, dat aan het niveau van hun intelligentie mag worden getwijfeld. Natuurlijk kan je overal in de wereld waanzin vinden als je zoekt, maar je moet langer zoeken naar slimme redenaties, die een brein doen twijfelen. Die gaat RD in zijn boek uit de weg, wellicht omdat het dan te ingewikkeld wordt om deze te weerleggen of simpelweg omdat hij ze niet kan weerleggen. Op dat moment zou zijn eigen armoedige agnosticisme aan het licht komen. Maar zaken opsommen als "God houdt van je, hoe kun je zo harteloos zijn om niet in hem te geloven? Dus God bestaat" of "De meerderheid van de wereldbevolking gelooft niet in het christendom. Dat is precies wat Satan in de zin had, dus God bestaat." is kleinzielig.
    Blunder 4 tenslotte: RD haalt kerk en geloof volledig door elkaar, ziet niet dat geloof in God een persoonlijke zaak is, waarbij de God allerlei verschillende gedaantes of vormen kan hebben. Het ietsisme lijkt hem onbekend. Natuurlijk zijn er nog altijd religies (kerken) die een conservatief Godsbeeld neerzetten, de bijbel of koran letterlijk nemen, maar er zijn er nog veel meer, die ook het geloof hebben laten evolueren tot vorm die in de 21ste eeuw beter past. Dat zijn al die persoonlijke Goden, soms met maar één volgeling, die zijn gecreëerd met de kennis van onder andere de evolutie. RD mag zijn GHD hebben bepaald, maar zo gelooft het merendeel van de gelovigen niet.
    Het is jammer, dat het boek zo infantiel slecht is, een trapperij is geworden zonder kop of staart, een verzameling citaten en meningen die hun doelmatigheid verliezen omdat ze net de plank misslaan. Het maakt in feite het atheïsme bespottelijk en dat is net zo kwalijk als het geloof in (een) God bespottelijk te maken.
    Na 120 bladzijden, zo'n 20% van het boek, kon ik niet meer verder lezen, omdat het niveau met iedere bladzijde daalde. Zonde van mijn geld. Het leert me, dat ik eerst recencies goed moet lezen voor ik weer een boek koop.

Mijn 'integratie'

In augustus verblijven we drie jaar inTurkije. Een vlucht uit Nederland om ons huis te gelde te maken, in feite aan de bank terug te geven, en om niet in een kartonnen doos op straat te belanden. Dat lukte. Na een jaar in een modern Turks huis te hebben gewoond verhuisden we naar een dorpje in de bergen. Dat beviel ons prima, al is het huis voor de winter nogal klein en steenkoud, zijn de deurposten zo laag, dat mijn man zijn hoofd moet buigen en verdwijnt de zon in de winter al om vier uur achter een berg.

  Ik begon direct Turks te leren, met behulp van een heus leerboek. Het is een moeilijke taal. De grammatica is voor ons erg ingewikkeld (omgedraaid) en al spreek je behoorlijk wat talen, er is geen houvast te vinden voor het onthouden van woorden. Omdat van de drie woorden die ik leerde de volgende dag minstens twee mijn hoofd al weer hadden verlaten (het kan de leeftijd zijn) kwam het leren van Turks op een laag pitje te staan. Ik probeer nu een andere manier: alles lezen wat ik op straat tegenkom en opzoeken op mijn mobiel. Als ik er dan weer langs rij of loop, herinner ik me vaak wat het betekent en anders zoek ik het weer op. Het werkt redelijk, maar tot een conversatie in het Turks leidt het nog niet. Het is de vraag, of dat nodig is.

  Toen we verhuisden adviseerde een buitenlandse ons, om vooral geen Turks te leren (of in ieder geval te doen alsof je geen woord verstaat), want voor je het weet zitten er voortdurend allemaal buurvrouwen/boerinnen op je veranda. En de gesprekken met die buurvrouwen zijn niet bijzonder boeiend voor een westerse vrouw, die is geïnteresseerd in politiek, kunst, cultuur en andere wereldse zaken. Bovendien blijf je maar thee schenken en ben je je privacy helemaal kwijt. Of dat werkelijk zo is, weet ik niet. Maar ik ben dus erg bedreven in het 'Türkçe konuşmiyorum' (Turks konuşmak=spreken mi=niet yorum=ik vorm. Een mooi voorbeeld van de ingewikkelde grammatica) en het is geen leugen. Na drie jaar kan ik met wat aan elkaar geplakte woorden me net aan in een winkel redden.

   Stel echter, dat ik inmiddels wel een aardig woordje Turks had gesproken, had ik dan Turkse vriendinnen gehad? Ik denk het niet, want onze levens verschillen zo drastisch van elkaar, dat het onderwerp van gesprek niet verder zou komen dan de koe en het kalf. In dit deel van het land is het mannen- en vrouwenleven nog steeds behoorlijk gescheiden. Mannen zitten met elkaar in het theehuis, of als zij wat moderner zijn op een terras van een café. Alleen jongere echtparen vertonen zich wel samen met de kinderen op terrasjes, maar vaak nog alleen op feestdagen. Tijdens bruiloften, die altijd in de openbare ruimte plaatsvinden omdat het hele dorp welkom is, dansen vrouwen met elkaar. Je voegt je gewoon bij een paar vrouwen en hoeft een uitdoging van een man niet af te wachten. Die komt ook nooit. Voor een westerse lijkt het of de twee seksen langs elkaar heen leven en buitenshuis geen werkelijk deel van elkaars leven uitmaken. Natuurlijk verandert alles geleidelijk onder invloed van de vele toeristen en de mensen, die vanuit de grote steden steeds vaker verhuizen naar de provincies, maar vooralsnog is het leven van de meeste mensen hier vrij traditioneel. Het is dan ook een samenleving, die voor een westers echtpaar moeilijk werkt. Maak je als paar een afspraak om een familie te bezoeken, dan is de kans heel groot, dat de man er om een of andere reden niet is en die van jou zich moet bezighouden met het vrouwengeleuter en eventueel de kinderen.

  Na drie jaar hebben wij flink wat vrienden en kennissen, maar zij zijn allemaal buitenlands. Dat komt omdat we gezamenlijke interesses hebben, een overeenkomstige opvoeding, een jeugd met dezelfde muziek, een gedeelde geschiedenis en vooral een westerse manier van leven en van elkaar onderhouden. Ik kan dus zeggen, dat wij totaal niet zijn geïntegreerd. Dat geldt voor een groot gedeelte ook voor mijn zus, die hier al decennia verblijft. De Turkse vrienden die zij en haar man hebben stammen overwegend uit zijn studententijd en wonen verspreid over Turkije. Voor de rest hebben zij ook vooral contact met buitenlanders, afgezien dan van het personeel van het bedrijf. We maken deel uit van deze samenleving op onze eigen manier.

  Gisteren realiseerden we ons echter, dat zelfs mijn zwager behoort tot het leven, dat wij niet kennen. Hij had onze huisbaas op bezoek en belde ons met de mededeling, dat die zijn huis per 1 oktober zelf weer wil hebben. Of we daarmee akkoord gaan? Daar wilden we door de telefoon, en tijdens een feestje op een boot, even geen mededelingen over doen. De zaak ligt nogal gecompliceerd. Ja maar, hij wil antwoord! Nou dat is dan fijn, maar dat moet dan maar op een ander moment. Dat begreep zwager niet.

  Nou wil het feit, dat de huisbaas eerst de huur met 30% wilde verhogen, terwijl in ons vorig contract 10% wordt genoemd. Dat de man ons beticht van ingrepen aan het huis, die niet waren toegestaan, terwijl alles met hem werd overlegd en dat wij bovendien uitgemaakt werden voor dieven, terwijl hij zelf de eerste maand van alles ontvreemde. De man is een leugenaar en dat heb ik hem gezegd. Dat kan in Turkije niet. Dan heb je het over misverstand. Net zoals een Turk je nooit in je gezicht zal zeggen dat hij het ergens niet mee eens is. Dat zegt hij via een ander, zijn zoon ofzo. Mijn zwager vindt dat normaal en mijn zwager vindt het ook normaal, dat wij ons over drie maanden het huis laten uitzetten. Mijn zwager studeert rechten, maar weet niet dat er in Turkije een een huurdersbescherming bestaat, want de gewoonte van huisbazen is zo te handelen, dus wordt dat als normaal beschouwd.

  In dergelijke situaties kan ik niet afwijken van het recht dat ik als mens weet te hebben en dus van de samenleving waarin ik ben groot gebracht. Ik stuur een brief met waarheden en leugens, ik maak zelf een contract met engelse vertaling en ik vul zelf de huurverhoging van 10% in, net als die voor het jaar daarna, 5%, want die is normaal volgens deskundige insiders. Bovendien laat ik weten niet voor een heel jaar ineens te betalen, maar de eerste drie maanden in een keer en daarna per maand. Sinds dat verdomde referendum weet je immers niet hoe het leven hier in Turkije zal veranderen. In sommige streken is een biertje nu al taboe. Bovendien willen we een huis zoeken dat niet meer op een berg staat, want het is ons 's winters te koud.

  Zo'n actie is niet normaal in dit land. Dat is hij niet gewend en dus loopt hij naar mijn zwager, in de hoop daar zijn gelijk te halen, want dat is immers ook een Turk. Ik ben erg blij, dat ik niet ben geïntegreerd in deze samenleving, want dan zou ik de huisbaas over me heen hebben laten lopen. Ik blijf de Nederlander, die heel goed in staat is voor zichzelf op te komen. Zelfs al ben ik vrouw. Want werkelijk, toen ik mijn woordje deed vroeg de huisbaas via zijn zoon, of mijn man het wel met me eens was! Ja natuurlijk! Waarom hij dan niet het woord deed?

  Wij reisden heel wat landen af, mijn man nog veel meer en verder dan ik, maar wij zullen altijd Nederlanders blijven. De landsaard zit nou eenmaal in een mens gebakken. Dat geldt ook voor al die mensen, ooit gastarbeiders of nu vluchtelingen, die in Nederland zijn komen wonen. Het is onmogelijk om de normen en waarden van je eigen land om te ruilen voor die van het nieuwe land waarin je woont. En dat geldt niet alleen voor de eerste generatie, maar net zo goed voor de volgende, omdat die immers zijn opgevoed met de waarden van hun ouders. Zolang iemand de gewoonten en gebruiken van zijn moederland respecteert, vaak gebaseerd op een geloof, en de omgangsvormen van dat land blijft naleven, zal men nooit integreren maar de samenleving alleen gedogen en er zijdelings deel aan nemen. Net als wij hier in Turkije. Een fantastisch mooi land, overwegend lieve mensen, maar wat ontzettend ouderwets en soms regelrecht wereldvreemd.

Een mentaliteit

Gesprek van de dag is Anousha Nzumes 'Hallo witte mensen'. Ik heb hier in Turkije nog niet de mogelijkheid gehad het te lezen, maar het interview van Sander Donkers met Nzume en het artikel van Elma Drayer (witter kan iemand niet zijn), beide Volkskrant, geven al genoeg stof tot nadenken.

  Ik ben ooit begonnen aan een boek van een Frans filosoof (kan me zijn naam en de titel van het boek absoluut niet meer herinneren) over de 'blanke schuld'. Of en hoe lang wij witten die moeten meetorsen. Is de schuld van onder meer de slavernij nog op ons te verhalen? Hij vond van niet. Ik vind dat ook. Het ontstaan van de mens is een evolutie, begonnen als cel en uitgemond in een wezen, waar ook nu nog veel aan verbeterd kan worden. Of dat gebeurt weten we niet. Als we science fiction mogen geloven kan het twee kanten opgaan: de mens wordt een liefhebbend tolerant wezen of zijn slechtheid vernielt onze wereld. De opvatting van de toekomstige mens over deze tijd zal afhankelijk zijn van zijn eigen verdere ontwikkeling, net als de opvatting van de huidige mens over ons verleden afhankelijk is van de ontwikkeling die hij wel of niet heeft doorgemaakt. De een ziet een bruin/zwart mens nog steeds als minderwaardig, de ander weet inmiddels, dat huidskleur van geen enkele betekenis is. Sterker nog, die weet dat we afkomstig zijn van een zwart continent.

  Sinds de Pietendiscussie staat racisme weer volop in de aandacht. Het wordt ons witten verweten, dat wij absoluut niet weten wat een gekleurd mens allemaal moet doorstaan in zijn leven. Ik kan dat niet beoordelen en zal dat nooit kunnen, omdat ik zo wit ben als een baby. Maar op het moment, dat het verleden mij als schuld in de schoenen wordt geschoven, kom ik in opstand. Tijden veranderen. Wat tientallen, honderden of duizenden jaren geleden normaal was, is het nu niet meer. Heksen verbranden wij niet meer en en masse topless op het strand liggen deed ik nog wel maar mijn dochters absoluut niet. Zo snel verandert normaal in abnormaal en andersom. Schuld ten aanzien van onze voorouders is daarom waanzin. Het is en blijft een rottige geschiedenis, gemaakt door mensen die er nog primitieve gedachten op nahielden. Meer is het niet. Wij zadelen de Afrikanen, de afstammelingen van mensen die hun medemensen uitleverden aan de blanken, ze verkochten als slaaf, ook niet op met die schuld. Er wordt zelfs amper over die rol van het eigen zwarte volk gesproken, omdat ons witten dan zou worden verweten, dat wij de schuld verschuiven.

  Natuurlijk is het vreselijk, dat de Afrikaanse mens ooit werd gezien als een vaardig bruikbaar dier, dat blanken de wereld ontdekten en primitieve volken onderwierpen, misbruikten. Maar gebeurt dat niet nog steeds? Kim-Jong Un behandelt zijn onderdanen niet veel anders en er zijn tal van landen, nota bene op het Afrikaanse continent, waar de burger wordt onderdrukt door een potentaat. Als de corruptie in veel Afrikaanse landen niet zo groot was geweest, was de levensstandaard en de ontwikkeling van veel van die landen veel hoger geweest. Het westen blijft via NGO's ijveren voor de verdere ontwikkeling van veel gebieden in de wereld, maar de tegenwerking van veel regimes is enorm. Men wil geen mondig volk, men wil een gedwee volk, dat stuurbaar is, zonder eigen mening. Zo heeft de Turkse regering besloten, dat de elite zijn mond moet houden en beweerde een minister, dat de werkelijke wijsheid ligt bij het simpele boeren volk. Een universitaire opleiding zou de mens schaden, het land schaden, ideeën creëren die funest zijn. Deze voorbeelden hebben niets van doen met huidskleur, maar alles met macht. Respect voor anderen, op intelectueel of menselijk gebied, is een kwestie van beschaving en helaas is een groot deel van de mensheid nog niet beschaafd.

  In Saint Tropez had Don Bayes te lang in de zon gelegen en was vreselijk verbrand. Mijn moeder verbaasde zich erover, dat een zwarte man kon verbranden, want die huid zou immers goed tegen de zon moeten kunnen. Niet dus, want de man had in Nederland amper zon gezien. Ik moest daaraan denken toen Franc Weerwind na de zomer de raad binnenliep en duidelijk bruiner was dan voor zijn vakantie. Ik zei hem, dat hij mooi bruin was geworden en hij lachtte en leverde het bewijs door zijn horloge te verschuiven. Ik moest hem zeggen dat ik het ook echt meende en vertelde over Don Bayes. Ik vond het jammer, dat ik bij een simpele constatering, zoals ik ook bij een wit persoon zou doen, een uitleg moest geven, omdat ik werd geacht niet te weten dat gekleurde mensen ook bruiner worden in de zon. Franc vatte het leuk op, maar iedere andere gekleurde medelander zou het in eerste instantie als spot kunnen opvatten en boos kunnen worden. Nzume is al beledigd, als iemand zegt op zwarte vrouwen te vallen, want dan stel je kleur voorop en niet persoonlijkheid. Een vreemde mening, want ik dacht toch, dat iedereen in eerste instantie valt op een aangenaam uiterlijk en later pas de persoon leert kennen. Ik val ook op zwarte, nee meer bruine kleuren: Sidney Poitier was mijn lievelingsacteur. Maar de buurjongens van mijn ouders, bereikbaarder en met ongeveer dezelfde kleur, bovendien van dezelfde leeftijd, vond ik niet leuk omdat ze niet zo knap waren. Toen ik net een relatie met mijn huidige man had werd ik in V&D benaderd door een mooie bruine man, die me een koffie aanbood. Ik bezweek bijna, maar het beeld van een verdrietige partner liet me de uitnodiging afslaan. Dat was mijn laatste kans, verkeken, nu ben ik te oud voor sjans.

  Ik ben niet te vergelijken met een dombo, die er nazistische ideeën op nahoudt, dat weet ik, maar dat Nederland met dat soort vergeven is, dat is complete onzin. Wat ik in deze tijden van de Pietendiscussie vooral tegenkom is de gevoeligheid van de gekleurde mens. Als iemand ervan uitgaat, dat een opmerking kwaadaardig is, dan komt hij heel wat racisme tegen, maar als er op kleur wordt gekeken is dat vaak juist positief. Wat is er verkeerd aan het zien van een kleur, vraag ik me af. De slappe blanke huid is doorgaans bezaaid met vlekken, zeker als die ouder wordt, waardoor ik jaloers kijk naar de Turkse vrouwen van mijn leeftijd met hun strak gespannen mokkakleurige vel. In de Pietendiscussie speelt men de underdog, een negatieve aandachttrekkerij, die net als bij een zeikend kind de tegengestelde uitwerking heeft. Als de witte Nederlander wordt geacht geen onderscheid te maken tussen zwart, bruin en wit, dan zal de gekleurde Nederlander dat ook niet moeten doen. Dat is nu juist was Nzume wel doet: aandacht voor haar kleur, terwijl wij witten die aandacht niet mogen hebben.

  Het spelen van de underdog, de ongeaccepteerde medemens, heeft bovendien tot gevolg dat het de gekleurde mens juist stigmatiseert, met alle gevolgen van dien op economisch gebied. Daarbij komt, dat een behoorlijke groep gekleurden nogal problematisch in onze samenleving staan. Wat is oorzaak en wat is gevolg? Turkse jongeren, geboren in Nederland, stemmen als een spelletje voor een dictatuur in Turkije, maar genieten van de vrijheid van de Nederlandse samenleving. Ze vermoorden de democratie in een land, waar ze niet wonen en waar hun opleiding zometeen als elitair en onwenselijk wordt beschouwd. Vertel mij de logica hiervan. Antilliaanse jongeren voerden een paar jaar geleden de statistieken aan van meest crimineel. Het afzetten tegen een samenleving waarin je woont is een bewuste keuze voor de rol van underdog. Daarbij stigmatiseert het de hele groep met dezelfde komaf, ook al functioneert het overgrote deel prima in de samenleving.

  Hoe meer er wordt geproken en geschreven over kleurverschillen, hoe meer gekleurden denken dat zij niet worden geaccepteerd door witte burgers. Aandacht is niet altijd goed. Vooral niet, als die verkeerd wordt geventileerd, zoals Nzume doet in het interview met Donkers: er is geen zwarte politicus te vinden in Den Haag (Eh, Simons deed een poging). Dat klopt, maar wel Marokkaanse en Turkse. Wat let de zwarte burger om in de politiek te gaan? Er zijn twee zwarte burgemeesters die misschien nog de stap wagen (als hun privé situatie dat nog toestaat). Maar goed, het zou toch vreemd zijn, dat iemand vanwege zijn kleur gevraagd wordt om in de politiek te gaan? Is dat dan geen beroep meer waarvoor bepaalde vaardigheden of een wil benodigd zijn? De logica van Nzume kan ik dan ook helemaal niet volgen. Zij heeft een prima baan en allerlei activiteiten, doet het geweldig in Nederland, maar zegt dat haar gekleurde medemens geen kans krijgt. Verwacht ze van de witte Nederlander, dat hij voor haar door het stof kruipt uit schaamte voor alles wat blanken ooit hebben uitgehaald en voor alles wat ze (nog) niet begrijpen, of moet de gekleurde Nederlander eens door het stof om te begrijpen, dat kleur geen enkel verschil maakt, maar dat het een kwestie van mentaliteit is? Ik heb geen antwoord, maar als niet discriminerende mens stop ik nu ook erover te denken en hoop voor de mensheid, dat die tenslotte een slappe theekleur krijgt.

Ouwe lul!

Inleiding 1: Op twitter kwam Lodewijk Asscher voorbij met een bedankje voor de berichten die hij had ontvangen. Hij las er een paar voor: 'Schijnheilige rotkop heb je Asscher', 'Wat een paardenlul ben je', 'Dauw ze lekker in je reet Asscher (over vluchtelingen)', 'Wat een smerige huicheljood, die landverrader Lodewijk. Net zijn overgrootvader'. Asscher vraagt zich af, hoe deze mensen in hun privésfeer communiceren als ze het ergens niet mee eens zijn.
   Inleiding 2: Mijn in 2005 op 85 jarige leeftijd overleden vader werd op straat meerdere malen uitgescholden voor ouwe lul, met als toevoegingen 'val lekker dood' of 'rot toch op'.
   Inleiding 3: In de straat waar ik een aantal jaren geleden altijd mijn boodschappen deed werd eenrichtingsverkeer ingesteld. Dat was behoorlijk wennen en de eerste tijd vergat ik dat steeds als ik de insteekparkeerplaats verliet. Ik draaide dus naar de verkeerde kant uit en kon, omdat de weg te smal was, dat niet meer herstellen. Ik reed toen in een Range Rover, een hele hoge auto, waarmee het gevaarlijk was tijdens veel drukte een lang stuk achteruit te rijden. Ik kon kleine kinderen, die daar veel rondliepen, dan absoluut niet zien. Tijdens zo'n verkeerde draai begon een man vanuit een klein autootje me uit te schelden. Ik probeerde hem de situatie uit te leggen, maar dat lukte niet. Plots stapt zijn vrouw uit de auto, loopt op mij af en geeft me, door het open raam, een keiharde klap in mijn gezicht. Van een omstander kreeg ik het kenteken van de auto en maakte er werk van. Mijn nog jonge dochter zat naast me en was volledig overstuur van het incident.
   Inleiding 4: Mijn andere dochter was nog maar een jaar of vijf, toen zij door een veel ouder schoffie uit de buurt grof van een bankje werd afgeduwd. Ze kwam huilend naar me toe en ik wees het knulletje terecht. Hij rende naar huis en kwam terug met zijn moeder, die me de huid vol schold, omdat ik haar zoon terecht had gewezen en ik niets over hem te zeggen had.
   Inleiding 5: Mijn ex-man fietste na zijn werk, horeca, in de nacht of vroege ochtend naar huis over een smal fietspad langs een kanaaltje. Hij trof op een smalste stuk, onder een bruggetje twee gozers aan, die hem er niet doorlieten. Hij vroeg vriendelijk of hij mocht passeren, maar als antwoord kreeg hij na een paar minuten een stevige kaakslag. Daarna vertrokken ze.

De agressievelingen hierboven zijn allemaal blanke Nederlanders, geboren en getogen in Nederland. Fijn volk, vind je niet? De bewering van Wilders, dat blonde vrouwen niet meer over straat durven gaan vanwege vluchtelingen is complete onzin. Mijn beide dochters zijn bijzonder blond en hebben hele blonde vriendinnen en komen dagelijks en ook 's avonds en 's nachts gewoon op straat. In steden als Amsterdam en Haarlem en in een rustiger bebouwde kom als Santpoort, Velserbroek en IJmuiden. Als Wilders zou beweren, dat een aantal mensen al sinds een jaar of vijftien, twintig, angst heeft om de straat op te gaan omdat de Nederlander zo grof is geworden, dan kan hij misschien gelijk hebben, maar tot op heden bieden we de agressie redelijk het hoofd. Ik doe nog steeds volkomen onbezorgd mijn boodschappen.
   Twee en een half jaar geleden kwam ik in Turkije terecht en begon de vergelijking van de islamitische samenleving met mijn westerse achtergrond. Als eerste viel me op, dat kinderen zo ontzettend beleefd zijn, niet alleen voor ouderen, maar ook voor hun leeftijdsgenoten en ook voor jongere kinderen. Ik heb hier nog nooit kinderen op straat zien vechten, behalve stoeien voor de lol. Kinderen helpen waar dat nodig is, maken plaats en zijn benieuwd naar wat je te vertellen hebt. Ze vinden het een eer als je als volwassene aandacht aan ze besteedt. Een kwestie van opvoeding, dat realiseerde ik me direct. In Turkije geldt dat de ouderdom wordt gekoppeld aan kennis en ervaring en dus heb je respect voor volwassenen en zeker voor ouden van dagen.
   Maar mijn grootste verbazing kwam wat later, toen we in een winkel kennis maakten met C (23). Hij had economie gestudeerd en hielp nu zijn vader in de zaak voor bouwmaterialen. Omdat hij goed Engels sprak, hadden we al snel leuke gesprekjes. Op een keer zeiden we, dat hij maar eens langs moest komen als hij zin had. Een aantal avonden later bezocht hij ons. We hadden een hele gezellige avond en C werd een vriend van ons. Leeftijdsverschil 32 jaar. Eergisteren heeft hij ons weer bezocht (inmiddels 26). We gingen om vijf uur 's morgens slapen, na een avond en nacht doorbomen over politiek en allerlei andere zaken. Ik heb nog nooit een dergelijk contact met een twintiger in Nederland gehad. Mijn jongste dochter wil haar verjaardag niet eens vieren met haar ouders erbij. Ik mag 's middags het cadeautje brengen tijdens thee en taart. Dat hoort kennelijk bij oude mensen. Mijn andere dochter, nota bene met een 'beperking' (!), heeft gelukkig wel behoefte aan haar ouders.
   In Nederland is ouderdom een vloek geworden, letterlijk. Iemand op leeftijd is uitgerangeerd, telt niet meer mee, niet in het arbeidsproces en niet in de rest van de samenleving. Het gebrek aan respect voor ouderen vertaalt zich in onfatsoen en de onfatsoenlijke kinderen van vijftien, twintig jaar terug (die kleine meisjes van bankjes duwen en oude mannen uitschelden voor lul, en dat van hun moeder mogen doen) sturen nu tweets naar Asscher en slaan mijn ex en mij in ons gezicht. Ze hebben geen opvoeding genoten, althans niet de opvoeding die ze hadden moeten hebben.
   Dat ligt niet aan die kinderen en ik denk zelfs niet aan hun ouders. Het ligt veel meer aan het feit, dat de politiek in de vorige eeuw opkwam voor de laagbetaalden. Hun situatie moest serieus genomen worden, moest worden verbeterd. Terecht, ik ben namelijk zo links als maar kan, maar ik ben er ook van doordrongen, dat wanneer je een hoorbare stem geeft aan mensen zonder bijzonder veel kennis van wat voor zaak dan ook, je een geschreeuw in de ruimte krijgt, dat nergens toe leidt. Inkomen en macht behoren los van elkaar te staan. Voorbeeld: je geeft een kind een goed thuis, goed te eten en leert het wat tot zijn mogelijkheden behoort, maar je staat je autoriteit niet af. Je laat het kind niet je huishouden bestieren. Dat heeft de politiek in de vorige eeuw in zekere zin wel gedaan.
   Was daar in een democratisch stelsel aan te ontkomen? Ik denk het wel. Populisme is niet iets dat met de LPF begon, dat is al veel langer gaande, honderd jaar smeulend in onze samenleving. Politici hebben bewust of onbewust langzaamaan een gedrag geadopteerd, dat hen kiezers opleverde en de kerk verdween als moralistische hoeder. Van bekrompenheid en klasse ongelijkheid veranderde de maatschappij naar een van ons allemaal en kwam vervolgens uit op de intolerante samenleving van vandaag, met de waarden en normen (voor zover je het nog zo mag noemen) van een bevolkingsgroep, die letterlijk en figuurlijk tegen alles aantrapt wat ze niet uitkomt. En het belangrijkste vuilnis dat deze groep tegenkomt is de elite, de mens met een opleiding, de oudere met meer kennis en/of ervaring, de deskundige die waarschuwt. Zonder argumenten rest deze bevolkingsgroep niets anders dan schelden en vloeken. En degenen van hen die macht hebben, Trump, Erdogan en zo meteen misschien Wilders en Le Pen, trachten de argumentatie van de elite de kop in te drukken via het uitschakelen van de eerlijke pers (als eerste), vervolgens het oppakken van tegenstanders, dan het aanstellen van militairen en gelijk denkenden op cruciale posten, om als laatste de wet zo te wijzigen, dat een autocratie ontstaat.
   In Turkije heeft de minister van Binnenlandse Zaken op televisie laten weten, dat de elite een gevaar voor het land is. Hij beweerde dat hoe ongeletterder mensen zijn, des te wijzer hun standpunten. Trump meent om en nabij hetzelfde en zet de mainstream media weg als faliekante leugenaars, net als rechters die hem niet volgen. In Nederland doet Wilders hetzelfde, door de kritische journalistiek te mijden en debatten uit de weg te gaan. Zelfs de VVD neigt steeds verder die kant op om zieltjes te winnen. Er is een verschil tussen Nederland en Turkije: de laag opgeleide burger in Turkije is meestal redelijke gelovig en daardoor zal de maatschappij vooralsnog niet verloederen zoals die in Nederland, waar een deel van de bevolking haar mening alleen schijnt te kunnen omzetten in scheldkanonnades en agressie.

Reality Soap

Mijn huis verandert in een puinhoop: de schone was ligt onopgevouwen op het logeerbed, hondenharen overal, roet van de kachel wurmt zich dieper in het grove stuuk van de muren, het zand knarst onder mijn sloffen, de vaat schrookt, houtsplinters en snippers liggen wijd verspreid om de haard te wachten op een stoffer en blik.
   Dat komt: ik heb een nieuwe serie ontdekt. Een reality soap, met dagelijks meerdere afleveringen en ik kan me niet losrukken van de uitzendingen, de commentaren, de achtergrondverhalen, de columns en opiniestukken. Ik lees ze in iedere taal die ik enigszins machtig ben. Nog nooit heb ik me zo laten gaan, ben ik zo opgegaan in een continuing story als deze.
   Dat komt: de realiteit is zoveel fascinerender dan fictie. Daarmee bedoel ik niet de realiteit van gecreëerde en geënsceneerde series, waarin mensen in één huis of op een onbewoond eiland worden gedropt, maar echte realiteit, die van alle dag: een camera die midden in het leven staat, de berichtgeving over werkelijke gebeurtenissen en de quotes van echte uitspraken.
   Op de Schrijversvakschool in Amsterdam, les proza, reageerde een vrouw van net twintig op een verhaal van een vrouw van begin veertig: "Ik vind het een bijzonder onwerkelijk verhaal," zei ze, "dergelijke dingen gebeuren in het echt helemaal niet!" De schrijfster begon te lachen en adviseerde haar om over een jaar of twintig nog eens terug te komen op dit onderwerp. Ik had op mijn twintigste ook al redelijk wat meegemaakt in deze wereld en had op die leeftijd nooit een dergelijk commentaar gegeven, maar sommige levens zijn nou eenmaal veel beschermder dan andere.
   Inmiddels ga ik naar de zestig en dacht ik alle fratsen en grollen van de mensheid te kennen in de vorm van leugens, bedrog, ontrouw, achterbaksheid, venijnigheid, geweld, minachting...en alles wat dat weer veroorzaakt, zoals verdriet, minderwaardigheid, hopeloosheid, machteloosheid, angst, zelfs dood... Maar dat is dus niet zo. Er kwam bijvoorbeeld ineens racisme bij. In mijn wereld nooit een item, totdat populisten steeds harder gingen schreeuwen. En nu ook de Waanzin, ja, met een hoofdletter. Niet de waanzin van een doorgedraaid individu, die stilletjes in het PZ verdwijnt, maar die van op macht beluste Waanzinnigen, in relatief korte tijd ineens gevolgd door een massa, massastemmers en massavolgers, massamoordenaars. De soap die me van het huishouden weg houdt is dramatisch. Zo intens, dat mijn bek voortdurend open hangt van verbijstering.
   Dat komt: alle tegenstrijdigheden on onlogische gevolgtrekkingen erin zijn onbegrijpelijk. Je zou erom lachen als het niet om te huilen was.
- Zo roept de populist, dat de islam niet deugt, maar er zijn meer moslims op de vlucht voor het geweld dan er islamitische geweldenaren zijn.
- Rechtse Amerikanen zijn bang voor islamitisch terroristische aanslagen, maar het aantal doden van aanslagen door Amerikanen op Amerikanen is zo'n beetje duizend maal hoger dan die van terroristische aanslagen.
- Mr. Flynn, National Security Adviser in de VS, stapt op/moet opstappen vanwege vermeende illegale contacten met de Russen voordat hij in functie was. Een actie omdat hij kennelijk de aantijging niet kon weerleggen. Een tweet van de president is dan wel heel verwonderlijk: "Het is een goede vent en hem wordt tekort gedaan. Allemaal nonsense." Eh, de president steunt dus een wetsovertreder?
   Het is maar een greep uit een enorme reeks berichten, die dagelijks mijn wereld binnendringen. De vermakelijkheid van de eerste confrontatie maakt na een paar minuten plaats voor diep verdriet.
  Dat komt: de mensen, die dit soort meningen aanhangen bevinden zich in een ondoordringbaar cocon. De media in Nederland leggen dat steeds weer uit als 'angst voor het onbekende', maar daar ga ik niet in mee. Onbekendheid met fenomenen is in ons land onmogelijk, omdat onze overheid betuttelend is, eeuwig een grote vinger opsteekt, ons vorstenhuis bij velen geliefd en dus ook de kersttoespraak van WA goed wordt bekeken. Bovendien, ik ben eens geïnfiltreerd op een site van Waanzinnigen en zette daarop een goed verhaal over moslims en hun cultuur, omdat diezelfde mensen op de tv beweerden 'dat hen nooit is verteld wat voor mensen die vluchtelingen nou zijn'. Na vier haatreacties (en gegooi met menselijke vleeswaren en allerlei ziekten) werd ik van de site gegooid. Ik realiseerde me toen, dat Rutte (Gewoon. Doen), WA (begrip voor elkaar) en ik (prima mensen, die moslims) geen enkele invloed hebben op de denkwereld van deze mensen.
   Waarschijnlijk is het ook niet eens een denkpatroon, maar slechts een gevoel of een wil. Het is zo menseigen om iets voor onszelf te hebben, dat delen een enorme opgave is. De rijke mensen die ik kende waren amper in staat iets weg te geven, sommigen profiteerden zelfs zonder noodzaak van hun omgeving. Het vestigde mijn mening, dat iemand niet zomaar rijk wordt, dat er een mentaliteit aan verbonden zit. Een mentaliteit die volkomen dierlijk is: altijd meer. Een hond zal het niet nalaten het eten van zijn gabber te stelen als hij de kans krijgt, ook al heeft hij zich al propvol gegeten. Als er dan sprake zou zijn van angst bij de Waanzinnigen, dan is die eerder gericht op dat enge delen, dan op de onbekendheid van het volk dat de grens overkomt. Dat wordt inmiddels ook rijkelijk toegegeven door mensen als Trump, Wilders, Le Pen en Co. Het eigen volk gaat voor! Die hebben het recht het beter te krijgen, alle anderen zoeken het maar lekker uit. Tegen een dergelijke instelling is niets in te brengen. Die is dierlijk, in de bio van de mens gevestigd net als angst, vluchtgedrag en seks.
   Een enkeling zal nog even sputteren en zeggen, dat de PvdA'ers van vroeger sociale mensen waren, maar dat is niet zo. De PvdA'er (SDAPer) van toen was een arbeider, die zijn eigen situatie (terecht) wilde verbeteren. Dat volk is nu overgestapt naar de PVV, omdat het zonder fatsoen beter lukt om je zin te krijgen. En is het niet zo, dat vrijwel iedere stemgerechtigde de partij kiest waar hij/zij het beste van wordt? Ga naar de Stemwijzer, druk op je wensen en je wordt bediend met de partij die er het dichtste bij komt. De wijzer, die je vraagt hoeveel jij voor een ander over hebt, die vraagt naar jouw moraal of die checkt welke politicus de leugendetector heeft doorstaan, bestaat niet. Als we veel rijden, willen we geen kilometerheffing, als we veel naar de dokter gaan geen eigen risico, als het buitenland ons geen moer interesseert geen ontwikkelingshulp, met studerende kinderen geen leenstelsel, en noem maar op. Het gaat niet om elkaar, maar om 'IK en de MIJNEN.
   De Waanzin het hoofd bieden is ontzettend moeilijk. Het functioneert als een virus, dat razendsnel om zich heen grijpt, gevoed door de schurken, die alweer zo'n tien jaar geleden de bankencrisis veroorzaakten. De rijke schurken, net zo onfatsoenlijk als de populisten. Maar ergens zit een groep mensen tussen hen klem, vastgeplakt aan de zoete stroperige substantie van hun moraal en fatsoen. Zij wensen zich niet los te rukken van hun idealen, hun gevecht voor het milieu, voor vrede en verdraagzaamheid, gelijke kansen en gelijke rechten voor iedereen. Er is warmte nodig om wat met die stroop aan te kunnen, maar ze verhardt in snel tempo, want de samenleving wordt steeds kouder.