Als god niet bestaat...

Arnon Grunberg citeert in de Volkskrant van zaterdag 5 januari een uitspraak van W.F. Hermans: 'Niets goeds wordt teweeggebracht door de ene onzin te vervangen door de andere.' Grunberg noemt de geschiedenis van de mens, in een zin samengevat, de ene onzin vervangen voor de andere. Ons daar een voorstelling van maken is niet moeilijk, zeker niet als hij een link legt naar minderheden in ons land en de soms agressieve bestrijding van hun onzin, om daarmee onze eigen onzin aan het oog te onttrekken.

     Tijdens een koortsig moment in december vroeg ik mij af, wat er zou gebeuren als werd bewezen, dat goden niet bestaat. Geen enkele god, van Zeus tot Allah. Met een dusdanig onomstotelijk bewijs, dat geen ziel zich aan de waarheid daarvan kan onttrekken. Ik vermoed helemaal niets.

     Er zijn talloze mensen op deze wereld, die nog steeds hardnekkig geloven in de schepping van Adam en Eva. Er zijn talloze mensen op de wereld, die niet geloven dat er een man op de maan heeft gestaan, die de holocaust ontkennen of ervan zijn overtuigd, dat de blanke mens beter is dan de gekleurde. Geloof of ongeloof is niet afhankelijk van feiten, maar van de persoonlijke behoeften. Ieder mens creëert zijn eigen waarheden of, zo Hermans zei, onzin.

     Mijn vader beweerde, dat het geloof in een god alleen tot narigheid en oorlogen leidde. In die tijd was ik nog te jong om zijn ongelijk te bewijzen en hem te wijzen op het bijvoorbeeld het Nazisme. En ook wist ik niets van enig geloof en van de tien geboden. Nu ik kan onmogelijk zeggen of het fatsoen, dat in veel mensen aanwezig is, voortkomt uit een geloof. Misschien geldt dat voor vroeger tijden, waarin mensen met hel en verdoemenis werden bedreigd om hen op het rechte pad te houden, maar ik geloof niet dat naastenliefde in die tijd meer voorkwam dan nu, in een tijd waarin de kerken massaal leeg lopen. Fatsoen en naastenliefde groeien, als het mensen goed gaat (dat geldt niet voor Gerard Depardieu). Heb je niet te eten, dan kan het je niet schelen van wie je het brood steelt. Het is als met dierenliefde. Pas als je eigen maag gevuld is, is er over voor een dier. 

     Als Allah bewezen niet bestond, zou een terrorist zichzelf dan nog opblazen, zonder de beloning van maagden in het hiernamaals? Als god niet bestond, zouden alle pastoors dan openlijk voor hun homofilie uitkomen? Of zou de eerder zo godvrezende brave burger zonder pardon zijn lawaaiige buurman vermoorden? Het enige wat bij velen verdwijnen zal is de twijfel in ons hart. Het ietsisme zal plaatsmaken voor het nietsisme: de absolute zinloosheid van ons bestaan, de onzin van dit leven. Filosofie kan worden geschrapt; euthanasie als oplossing voor de diepe levensdepressie.

     De atheïst mag zich wijzer dan de gelovige achten, maar hij mist de essentie van het leven: de droom. De droom die ons doet praten met onze dode geliefden, de droom die ons laat geloven dat de kolibrie niets anders kan zijn dan een schepping van een hogere macht, de droom, ach ja, de onzin die ons leven zin geeft. 

De overgevoelige Nederlander

Mijn lichaam had nogal eens de gewoonte vreemde fratsen uit te halen, die voor huisartsen niet duidelijk waren. Ik belandde dan een aantal dagen voor de zekerheid in het ziekenhuis, ter observatie. Ik schrijf had, want de laatste twee, drie jaar mocht ik na een foto of onderzoek meteen weer haar huis, en dat wil ik graag zo houden. Afkloppen.

     Natuurlijk schrikt de hele goegemeente bij zo'n opname, tot ze naast mijn bed staan en begrijpen, dat het weer eens niets voorstelt. Het bezoek bestaat voor een groot deel uit kankerlijers. Dus toen Susanne binnenkwam, de laatste keer, verwelkomde ik haar met een grote lach: 'Hé, nog zo'n kankerlijer!' riep ik haar toe  (want mijn broer en een andere vriendin waren er al) en we omhelsden elkaar warm. Het bezoek aan de overkant van de zaal keek geschokt en boos in onze richting. Dat is kennelijk geen taal.

     Over kanker doe je zwaar! We mogen het woord inmiddels uitspreken, maar voor de rest is het een serieuze zaak en moet je er niet mee spotten. Dat zo langzaamaan een op de vijf mensen kanker krijgt en het een volksziekte is, dat maakt niet uit. Wij Nederlanders lijden graag en komen het liefst met ons verhaal op de televisie. Meestal zijn dat juist de overlevers, die god op hun knieën mogen danken dat ze hun verhaal nog kunnen doen. De echt lijdende terminale patiënten hoor je niet (meer). Shit, verkeerd grapje.

     Theo Maassen maakt ook van die 'verkeerde' grapjes, die de gevoeligheid van de Nederlander raken. Zo had hij het over de massaal op de PVV stemmende Volendammers, terwijl de enigen met een afwijkende huidskleur in die gemeente de slachtoffers van de cafébrand zijn. Humor is een kwestie van smaak, maar ik hoor dat liever dan die teksten over poep, pis en neuken, die bewijzen dat de cabaretier in een vroeg ontwikkelingsstadium is blijven hangen. Daar bezondigt Theo zich ook aan, daar niet van, maar hij heeft toch ook wel rake grappen en observaties. En die over de huidskleur in Volendam is absoluut leuk. Leuk omdat hij relativeert. Theo weet echt wel, dat niemand op een verbrand lijf zit te wachten, maar als we over de narigheid in het leven geen grap meer mogen maken, dan kunnen we net zo goed direct in onze kist gaan liggen. Hoe zwaarder je trekt aan je eigen sores, hoe erger het wordt. Lach mee en bedenk, dat dergelijke grappen een verbrand uiterlijk bespreekbaar maken, dat er acceptatie is, en wees blij dat de verminking niet stiekem, achter je rug om wordt befluisterd. Wees trots op je narigheid, die laat zien wat jij hebt doorgemaakt en hoeveel kracht je had om dat allemaal te verwerken. Het is een verademing als iemand de boel eens relativeert.

     Pauw en Witteman dachten de cabaretier te moeten onderwerpen aan een kruisverhoor over zijn grappen, zoals zij een politicus ondervragen over zijn standpunten. Vreemd genoeg ging Theo Maassen nog serieus op alle vragen in ook. Waar was zijn humor ineens gebleven? Kennelijk zit die niet spontaan in zijn hoofd, maar is dat een zwaar denkproces. Ik zie ineens geen man meer staan, die zijn geestigheden en spitsvondigheden uit zijn mouw schudt, maar iemand die een jaar lang zit te blokken op 'grappig zijn'. Misschien verklaart dat ook, waarom ik zelden naar cabaret kijk. Ik vind het allemaal te gemaakt. Ik zat te wachten tot Theo zou zeggen, dat hij toch wat uitkijkt met grappen over de Islam, omdat hij geen zin heeft om nu al die andere Theo achterna te gaan. Bovendien, hij is tegen persoonsbescherming, liet hij weten. Valt allemaal op zijn plek. Nou maar hopen, dat de Volendammers hem niet kielhalen.

Het christelijke lijden

Paus Benedictus XVI beweert dat euthanasie, abortus en het homohuwelijk bedreigingen zijn voor de vrede. Is hier van een vorm van Alzheimer sprake? Ik weet toch zeker dat homohaat een bedreiging is voor de vrede en dat een huwelijk doorgaans staat voor liefde (tenzij het te lang duurt, maar dat zal hij als katholiek niet bedoelen, toch?)
   Euthanasie ontneemt het basisrecht op het leven, zegt de XVIde ook, maar hoe zit het dan met het basisrecht op de dood? Voor dat recht van leven heeft niemand zelf gekozen, dat deden hun ouders voor hen, maar het recht om dat te beëindigen is er dus niet? Vreemde zaak.
   Goed, tegen abortus, daar kan ik nog inkomen. Een kwestie van overtuiging, maar wat het met wereldvrede te maken heeft, dat ontgaat me volkomen.
   Ik meen te weten, dat ik me niets kan herinneren van mijn verblijf in de buik van mijn moeder. Zeker niet, toen mijn hersens nog niet waren volgroeid, toen ik als visje ronddobberde. Ik zou er veel moeite mee hebben, om een begin van leven weg te laten halen, want zodra ik wist dat ik zwanger was, groeide er een band met dat prille wonder. Volgens mijn zwangerschappen had ik vier kinderen moeten krijgen, maar nummer twee hield na twaalf weken op met leven en nummer vier (Anna is er stellig over: haar tweelingbroertje), gaf het na een paar maanden ook op. Omdat ik me altijd heb afgevraagd welk geslacht die twee zouden hebben gehad, heb ik ze kennelijk toch altijd als kinderen beschouwd. En daarom denk ik niet, dat ik ooit over zou kunnen gaan tot abortus. Dat hoeft nu ook niet meer, zou je denken, maar dat ligt niet zo voor de hand, want juist in de overgang kunnen er rare dingen gebeuren. Zou ik dan het enige kind van Ernst kunnen laten aborteren? Nee, en dus pas ik heel goed op, want ik heb al moeite met het idee dat ik eens oma zou worden, laat staan met oma van mijn eigen kind.
   Terug naar die paus. Wederom komt hier het christelijke lijden als zaligheid naar boven. Zie af van al die dingen die dingen, die het lijden verzachten, maar lijd vooral en heftig! Als je homo bent, trouw dan hetero en blijf je leven lang ongelukkig of belazer je partner achter zijn/haar rug. Als je ongewenst zwanger bent, neem dan lijdzaam de zorgen van het kind op je, ook al spoor je niet als moeder, ook al heb je de pest aan het kind van je verkrachter, of wat dan ook. En als je doodziek bent, lijd dan vooral, omdat je pijn hebt of niets meer kan.
   Maak, mensheid, van lijden uw deugt! Waarom? Ik zou het niet weten, maar dat kan die paus misschien wel uitleggen, net zoals hij dat kan met het krijgen van een hiv besmetting. Voor zover ik nu begrijp leidt lijden tot vrede! Halleluja!
   Ik had een christelijke schoonmoeder, die ook altijd vreselijk leed en daar een goede deugd van maakte, door het met flauwe grapjes eeuwig over al haar kwalen te hebben ('Ik lig altijd wakker 's nachts, maar ik lig er niet van wakker, hoor.'). Ze was tonnetje rond en had reuma, maar geen haar op haar hoofd die een taartje liet staan. Haar knieën en enkels deden natuurlijk altijd pijn, omdat ze dat gewicht moesten torsen, maar stel je voor dat ze er iets aan deed ('Het gaat wel over voordat ik een jongetje ben.')! En dan had ze weer Ménière, staar, en weet ik het wat, wat allemaal theatraal aan de man werd gebracht. Toen ze stervende was, vroeg ze haar familie of ze haar vergaven, dat ze wilde sterven. Ze was moe en kon niet meer. Volgens mij doet zelfs een paus zoiets absurds niet, maar zij wel. Alsof ze een keus had. Of wat verwachtte ze? Dat we haar zouden manen om te stoppen met sterven? Nee, het ging om dat lijden. Dat lijden, haar grote deugd, moest ons vooral worden ingewreven. Zij had haar leven lang geleden voor ons!

"Want hiertoe zijt gij geroepen, daar ook Christus voor u geleden heeft en u een voorbeeld heeft nagelaten, opdat gij in zijn voetstappen zou treden." (1 Petrus 2:21). Het zal allemaal wel, maar die bullshit verziekt wel de vrede, al sinds ver voor de kruistochten.

Weerbaarheid

Met het verkondigen van een mening over de recente twee zelfmoorden naar aanleiding van pesten, begeef ik me op gevaarlijk terrein. Voor ik daarom verder ga, moet ik als eerste stellen, dat het bijzonder triest is, dat iemand zo ongelukkig is in zijn leven, dat hij of zij kiest voor de dood. Ook voor de nabestaanden van, in dit geval jonge mensen, is het verlies vreselijk. Ouders houden van hun kinderen en doen in alle gevallen hun uiterste best om een goede ouder te zijn en veel liefde te geven. Dat staat, met enkele uitzonderingen natuurlijk, buiten kijf.

   Het is juist die liefde, die wij als ouders tegenwoordig zo overvloedig aan onze kinderen willen geven, waardoor het vaak naar mijn mening helemaal mis gaat. Moest mijn vader als jonge knul nog staand zijn avondmaaltijd nuttigen (1920-'30), wij koken vooral dat, wat onze kinderen lekker vinden. We willen laten weten, hoeveel we van ze houden en we passen ervoor de strenge ouders te zijn, ambiëren juist een vriendschap. We vragen onze kinderen daarmee om vooral niet de pest aan ons te hebben, zoals wij dat hadden aan onze ouders, als ze ons zaken bot verboden. Streng zijn past niet meer in deze tijd. We overleggen, zelfs al met peuters, over het waarom van het 'nee', want we willen dat ons kind begrijpt, waarom iets niet mag.

   Dat overleg kan je op een bepaalde leeftijd vergelijken met het overleggen met een hond, waarom hij niet op de bank mag liggen. Het brein van het kind is nog niet in staat om begrip op te brengen voor een verbod, net zo min als die hond. Maar ook als kinderen ouder worden, is overleg meestal niet doeltreffend, want argumenten kunnen altijd worden weerlegd. De huidige puber is niet meer de onmondige uit medio de vorige eeuw, maar is een volleerd debater, die zijn argumenten allemaal op onder ander de tv heeft langs zien komen. Met onze overmatige liefde staan we machteloos tegenover deze puberkracht. De corrigerende tik mag niet meer, ongenuanceerd huisarrest is belachelijk. We moeten alles met argumenten omkleden en deugen die niet in de ogen van de puber, dan staan we met lege handen.

   Maar onze liefde doet nog meer kwaad. Wij willen onze kinderen tot het uiterste beschermen tegen alle gevaren en het kwaad van de wereld. Vooral het eerste kind heeft daar meer last van dan het tweede of derde. Ons kostbare bezit mag niets overkomen, maar komt er nog een kostbaar bezit, dan moeten we onze aandacht verdelen en worden we wat makkelijker. Het is mij opgevallen, dat met name enig kinderen vaak last (en soms ook de lust) hebben van de overmatige zorg van de ouders. Dat loopt uiteen van ouders, die veel te veel de school bezoeken, om elk wissewasje voor hun kind te willen oplossen, tot ouders die voortdurend op school zijn om hun kind in de gaten te houden en meegaan met schoolreisjes om hun kind niet uit het oog te verliezen. Dan zijn er de ouders, die het leven van hun kind volledig inrichten. Die bepalen wanneer er huiswerk wordt gemaakt, welke sport of muziek wordt aangeleerd, wanneer er tv gekeken mag worden en die thuiskom tijden hanteren, die niet passen bij de leeftijd. Het kind bevindt zich dan in een korset dat de ruggengraat recht houdt, maar als het even wordt afgelegd, dan zijn de spieren te zwak om rechtop te blijven staan.

   Het is onze plicht als ouders om kinderen klaar te stomen voor hun volwassen leven. Daarbij hoort ook zelfredzaamheid. Als wij onze kinderen voortdurend behoeden voor ieder gevaar, of dat nou leidt tot een open knie of slechte schoolprestaties, dan zal een kind nooit weerbaar genoeg worden. Ja, er zijn rot mensen op de wereld, rot kinderen, rottige gevaren die op de loer liggen, maar die horen allemaal bij het leven. Een kind moet de kans krijgen om stapsgewijs met die narigheid te leren omgaan. We mogen onze kinderen niet voorspiegelen, dat de wereld zo is als de geborgenheid van de huiskamer en dat er altijd een ouder is, die het voor ze op zal nemen. Een kind moet zelf in staat zijn problematiek het hoofd te bieden.

   Wat een enig kind mist is vooral de wisselwerking met andere kinderen in het gezin. Net als een nest jonge honden vechten kinderen met elkaar om een plek, om een stuk speelgoed of wat dan ook. Het is een spel met geliefden, maar het bereid een kind voor op de toekomst, waarin het de vaardigheden nodig heeft voor de echte strijd met vreemden. Ik was vroeger de slijmbal (beugel), mijn broer de flapoor (ja, hele grote!) en mijn zus de schele (ook nog toen ze al geopereerd was). We scholden elkaar uit, we sloegen op elkaar in en we treiterden elkaar, maar als iemand anders mijn zus schele noemde, dat ramde ik erop. Dat ging te ver! Wat Jupiter vermag... Buitenshuis waren wij één front.

   In Amerika maaide een volwassen man ooit zijn hele familie neer. Later werd bekend, dat het in die familie uit den boze was om ruzie te maken of boos te zijn op elkaar. Alles moest in vrede worden opgelost. Een onvertogen woord was er niet bij. Zijn opgekropte woede leidde uiteindelijk tot de massamoord  (uit: Inleiding in de kinder- en jeugdpsychiatrie). Maar in een ander geval had het ook tot zelfmoord kunnen leiden. Met het gevoel, dat de slechte wereld het op 'mij' heeft voorzien, zal de eenzaamheid enorm zijn. Een kind dat uit een (te) liefdevol nest komt zal moeilijk kunnen omgaan met kritiek of pesterij en een overgevoeligheid tonen. Hier vanuit gaande zou het voorkomen van de zelfmoord van een kind niet moeten liggen bij het aanpakken van het pesten, maar juist bij het weerbaar maken van kinderen, die daar last van hebben. Ook is het wenselijk om een onderzoek te starten naar de situatie van kinderen, die worden gepest. Hoeveel andere kinderen zijn er in het gezin? Zijn de ouders overbezorgd? Laten de ouders de kinderen genoeg vrijheid voor zelfontplooiing of trachten zij het kind zoveel mogelijk te isoleren van de huidige ('verdorven') maatschappij?

   Nog even terug naar mijn vader. Ook hij was enig kind en werd gepest. Hij was een einzelganger, een boekenwurm en las al kranten toen hij vijf jaar was. Hij werd directeur van een bureau, maar als er problemen waren, dan kreeg hij last van zijn maag en bleef in bed. Mijn moeder had het altijd direct door en belde dan naar 'Jacobs' (adjunct) en vroeg wat de problemen waren. Als volwassene werd mijn vader gezien als een interessante aardige man, behalve thuis. Daar durfde hij zijn scepter te laten zwaaien.

   Ik zie een meisje voor me, alleen op een lege vlakte. Ik voel haar eenzaamheid en haar angst om terug te keren naar de bewoonde wereld, waarin mensen naar haar schreeuwen. Ze heeft niets om mee terug te slaan, denkt ze, want ze heeft nooit geleerd hoe ze alle losse flodders in haar hoofd moet samenvoegen tot een machtig wapen. Dat is zo ontzettend zonde.

Grote Raaskallers

De schrik van Italië, Berlusconi, wil weer premier worden. Dat lag voor de hand: parlementaire onschendbaarheid en macht, iedereen weet dat Berlusconi de wet naar zijn hand zet. Meer woorden hoeven we aan de man niet te wijden, want deze zijn genoeg om duidelijk te maken, dat hij niets met een bevolking heeft en dat het wel en wee van Italië hem een parmaham zal zijn.

   Als Berlusconi zijn er nog velen op deze aarde, groot en klein. Het is spijtig dat ook in democratieën dergelijke mensen kansen krijgen. Dat is te wijten aan de mooie praatjes, hun charismatische uitstraling en de domheid van de kiezer om daar in te trappen. Daarbij stemmen vrouwen regelmatig op een 'mooie man' en mannen op hun lichtend voorbeeld met macht, geld en lef (in Nederland dus onmogelijk).

   Kranten smullen van mensen als Berlusconi. De ene na de andere uitspraak wordt vanwege zijn onzinnigheid of grofheid breed uitgemeten op het papier. Mensen als Berlusconi worden zo vaak geciteerd, dat zij bijna geen verkiezingscampagne meer nodig hebben. Dat doen de media gratis, want wat is er smakelijker dan een schandaal of leedvermaak? Wat bedoelt is als een schandpaal, mondt uit in pure reclame, want veel kiezers kunnen (zeker als het gaat om bijvoorbeeld economische opvattingen) niet bepalen wat zin of onzin is. En wat is de beste reclame? Naamsbekendheid. Blijf herhalen, blijf herhalen.

   Uit mijn kindertijd, toch al weer erg lang geleden, kan ik me merken herinneren als GREENSPOT (zonder prik) en BERDY: Nappa en suède kleding: Berdýýý...Berdýýý! En dan het dagelijkse: Het is één uur, dit is de radio nieuwsdienst, verzorgd door het ANP. Ik heb een waardeloos geheugen, maar alles wat werd herhaald, zit er nog prima in. En eh: Dat is snel! Ja, je weet het al: OVERTOOM, maar dat is van iets later. Wast door en door schoon? Juist, OMO.

   Terrorisme wordt maar door één ding gevoed: reclame. Als ergens een bom ontploft, komt het breeduit in de media. Als niemand erover zou berichten, zou geen enkele terroristische daad zin hebben, zeker niet als de opeiser ervan niet wordt genoemd. Moeten we dus de media wat dat betreft maar aan banden leggen? Misschien wel. Maar kan dat ook met politici als Berlusconi? Misschien wel. Media hebben formeel de plicht volledig te informeren en zullen dus ook politieke partijen gelijke kansen moeten bieden, maar je kan je afvragen, of dat ook gebeurt. De Telegraaf is een mooi voorbeeld van een dusdanige kleuring, dat je niet meer van objectiviteit kunt spreken. Kortom, ik raad de Italiaanse pers aan Berlusconi vooral dood te zwijgen.

 

   Nog een goede reden om dat te doen is wel, dat de man niets anders oplevert dan stomme verbazing. Dat geldt voor veel figuren in de wereld. Mensen die raaskallen kennen we allemaal. We laten ze doorgaans raaskallen en halen onze schouders op, maar zodra deze figuren zich op hoger niveau in onze samenleving bewegen, dan lijken we ze serieus te nemen en worden ze geciteerd in de krant. Laatst zei iemand: Ik eet geen groente, want ik wil afvallen. Kijk naar planteneters, die zijn allemaal dik: koeien, olifanten! De man houdt niet van groenvoer en had zijn argument gevonden. Misschien kan Diederik Stapel er nog iets mee, maar het lijkt me verder niet het vermelden in een krant waard. Doe je dat wel, dan zijn er ongetwijfeld mensen te vinden, die koeien en olifanten ook dik vinden en dus hun groente voortaan laten staan. Dat zijn die domme kiezers. Voor de idiotie van Berlusconi geldt hetzelfde, maar dat wordt wel gepubliceerd en dus krijgt hij ook kiezers, domme kiezers.

   Nog een laatste voorbeeld van hoe de media de kiezer kunnen beïnvloeden: de prognoses voor de laatste verkiezingen. In de laatste twee weken donderde de SP naar beneden, donderde GL verder naar beneden en steeg de PvdA boven verwachting. Dat had niets meer te maken met de programma's, maar alles met strategisch stemmen: zoveel mogelijk stemmen op de grootste partij aan de linkerkant, om maar vooral niet Rutte weer als premier te krijgen. Het resultaat van die strategie is inmiddels bekend. En een heel kwalijk gevolg: de kleinere partijen (hoe belangrijk eerst ook), worden amper nog geciteerd. De media bepalen, wat u hoort en wie in het voetlicht komen te staan. Van objectiviteit is dus geen sprake, alleen van het recht van de sterkste. Zij maken en breken. In geval Berlusconi raad ik aan: breken.