De grootste vijand van de mens

Het niveau van toppers waar half Nederland bij kwijlt, of dat nu in de showbizz, voetbalbizz de semi-overheidbizz of ex-overheidbizz is, is volkomen gelijk. Een villa in Spanje, winkelen in de PC, golven op de Canarische eilanden, kitsch aangevuld met echte kunst voor een volwaardig aanzien, dikke auto, zwembad, Prada of Chanel. Poeners noemt mijn soort dat soort. De omhoog gevallen kinkel, die denkt dat rijkdom aanzien verschaft, maar vergeet dat 'het oude geld' doorgaans hoorde bij een denkniveau, een prestatie, een mentaliteit, een studie. (Ja, ook bij oud geld komen poeners voor, misschien door teveel inteelt.) Hersens zijn niet te koop, maar die hebben ze naar eigen zeggen ook niet nodig voor de domme spelletjes op de tv, voor het schoppen tegen een bal en getuige de verklaringen van de Vestia functionarissen voor de enquete-commissie (alleen een gouden pen voor de handtekeningen).
   In plaats van een kritische houding ten aanzien van deze poeners, adoreert half Nederland deze figuren en imiteert ze met imitatie, te koop bij Wibra en Action of op een vliegveld in Turkije, slaat ze gade op tv als ze met elkaar spelletjes doen en hun blote billen tonen en maakt zich niet druk om de tonnen, soms zelfs met nog drie nullen meer, die worden besteed aan overbodige luxe. Deze mens wil altijd meer, heeft nooit genoeg, behalve als het om kennis gaat.
   Gisteren draaide ik me in de Action om, omdat iemand hard 'Hé Wilma!' zei. Automatisme (mijn zus heet zo). Die Wilma vroeg of deze vrouw, fatsig, blozend billenhoofd met rechtopstaande witte hanenkam en bijna oranje flanken, geperst in een legging en met felle kleuren bedrukt T-shirt, samen met dito dochter, u weet wel, met die dijtjes die de knieën twintig centimeter verder uit elkaar zetten, benen in x-stand, nog ergens heen gingen deze zomer. De eerste bestemming van het komende weekend ben ik vergeten (Heemskerk?), maar daarna werd het de camping in Friesland. Voldoet volledig aan mijn verwachtingspatroon. Past precies bij mijn ergernis. Zelfs de winkel klopt.
   Het zijn de mensen, die alles wat allochtoon is eng en vies vinden, ofschoon ze het broodje kebab wel weten te vinden. De tussensoort, waar ik tegenaan liep toen ik de Action binnen ging, vrouwen en mannen met enorme buiken, dijen en borsten waar geen passend kledingstuk meer voor te koop is,  zelfs niet bij de Action, boekt wellicht een 8-daagse reis all-inclusive naar Turkije, niet wetend waar dat ligt. Met moeite kunnen ze de naam van het vliegveld onthouden en áls ze een naam uitkramen, dan heet het 'Marmááris, Koesedáásie, Kapedóósie of iets in die geest. Teruggekomen hebben ze een top vakantie gehad: mooi hotel, prachtig weer, geweldige zwembaden, non-stop voer en bier uit plastic, lekker veel Nederlanders met gillende kinderen in overvloed. 's Avonds muziek en als typisch Turkse noot een buikdanseres. Vergeet de bingo niet. Enige klacht: een georganiseerde tocht van tien minuten lopen naar het strand: doodvermoeiend en je kreeg zand tussen je tenen, bovendien was het water zout.  Maar de afscheidsavond was helemaal toppie! Verkleed, beschilderd, lakens van het bed gerukt voor de toga's...gelachen dat we hebben!
   Turkije hebben ze niet gezien, Turken wel. Die staan achter de self-service, die ruimen de lege bekertjes en plastic borden op, die maken de kamers schoon, die rapen het vuil. Een beeld waaraan ze volledig gewend zijn geraakt in Nederland. Het vertier zit hem niet in zien en doen, maar in vreten, zuipen, bruin worden, veel lol en vooral niets doen. Een all-inclusive, een Nederlandse enclave, beschermd door hekken met een slagboom, waar het pendelbusje naar de dichtstbijzijnde bebouwde kom het merendeel van de tijd stil staat of met slechts een enkel stel een ritje maakt. Het is ook erg heet in zo'n dorp of stadje.
   Deze vorm van vertier is volkomen vergelijkbaar met die van de hordes die Ibiza aandoen en zich daar een stuk in coma zuipen of balkonspringen, net zo vergelijkbaar met de infantiele feestjes van studentenverenigingen. Ik voel me een bedreigde, uitstervende soort. Dat klopt ook wel, bevestigt een Amerikaans onderzoek: De simpele mens produceert meer kinderen en zal daarom in aantal toenemen. Kan dat niet alles verklaren in deze wereld? Het groeiend terrorisme, groeiende vreemdelingenhaat, de graaiende topfunctionarissen, de overkill aan domme spelletjes van domme BNers op tv.
   Misschien is het zo: Toen we allemaal evenveel kinderen kregen, voor de pil en het condoom, bleven kinderen uit een welgesteld milieu (en dus met betere opleiding en kansen) langer in leven dan die uit arme milieus. Daardoor steeg het gemiddelde IQ. De gezondheidszorg werd beter en het socialisme deed de rest. In de welgestelde milieus werden door de anticonceptie minder kinderen geboren (want een studerend kind is duur), terwijl in de minder bedeelde gezinnen een kind nog steeds een inkomen inhoud: hoe meer hoe beter. En dus daalt het gemiddelde IQ weer, met alle genoemde gevolgen van dien. Het is maar een gedachte. Grof? Als ik zie, wat mensen overkomt in deze wereld, dan is domheid de grofste en dodelijkste vijand van de mens.

De hersenloze top

Erik Staal, Marco Noorlander, Kees Wevers, Piet Klopt, Peter Noordanus, Siwart Kolthek...de top van Vestia. Inkomens, die onze stoutste verbeeldingen overtreffen en gouden handdrukken als ze vertrekken. Het zijn de functies, die wij allen misschien ambiëren, maar waar we de hersens niet voor hebben. Denken te hebben!
   Vergelijk het met de politiek: ministers, staatssecretarissen, wethouders...ze zijn allen afhankelijk van de kennis van hun ambtenaren. Die ambtenaren hebben ieder hun eigen kennisgebied en tezamen produceren ze een plaatje van de feiten. Dat hoop je dan. Eén zwakke schakel en het plaatje klopt al niet meer. De vraag is of ze elkaar kunnen controleren of blind gaan op dat wat een ander aanlevert, of ze überhaupt weten wat de ander aanlevert. De politicus, met vakgebied 'Handig praten en kiezers plezieren', pakt het plaatje op en gaat ermee aan de wandel. Verstand van alle verschillende onderdelen, waaruit het plaatje is ontstaan, kan hij niet hebben. We mogen van een politicus niet verwachten, dat hij tien studies heeft afgerond.
   Zo kan het gebeuren, dat een wethouder (ik neem even een eenvoudig voorbeeld) het OZB-tarief voor 2014 laat vaststellen op basis van een geldontwaarding, die voor dat jaar helemaal niet opgaat. Tijdens het debat over die vaststelling is er al bijna sprake van deflatie in plaats van inflatie, "maar tijdens de peildatum nog niet en die hanteren we, want dat hoort zo," roept de wethouder. Het merendeel van de raad leest de financiële pagina's van de krant niet en weet begod niet waar het over gaat en wil zich trouw houden aan 'wat hoort', dus de veel te hoge inflatie wordt in het tarief opgenomen. Burger de dupe.
   Bij Vestia spelen vergelijkbare zaken, maar dan op miljarden-niveau. De superbaas begrijpt niets van derivaten en dus vertrouwd hij blindelings op zijn 'ambtenaar financiën', die op zijn beurt een aards optimist is of bij voorbaat al wist dat hij er zelf vooral rijk van zou worden. Mede-bestuurders met controlerende functies hebben helemaal geen kaas gegeten van de financiële wereld, getuige het feit, dat ze dachten dat het helemaal goed zat bij Vestia. Zelfs achteraf, als de bom onder Vestia al lang is ontploft, zouden ze het niet anders hebben gedaan. Omdat het ze 'toen' aan kennis ontbrak.
   Met dat gegeven kan je twee kanten op. Of het interesseerde ze niet, of het ontbrak ze echt aan kennis. Of zou het beide zijn? Zolang er flink wat tonnen per jaar op je bankrekening worden gestort, maakt het niet veel uit, wat er mis is. En moet je vertrekken, zelfs wegens wanbeleid, dan krijg je toch nog wat tonnen extra mee uit de zaak, want dat was afgesproken en afspraak is afspraak. Fatsoen staat los van beloningen. Flinke villa in Spanje, omringd door mede graaiers en een vrouw uit het Amsterdamse nouveau riche circuit, die altijd al hamerde op een indoor zwembad, een Maserati en die witte leren bank van twintigduizend euro, en je komt je oude dag wel door met de gestolen tonnen.
   Wat een politicus beter maakt dan een topfunctionaris is het feit, dat de politicus in al zijn idealisme denkt het goed te doen en dat hij zelf geen steek rijker wordt van mogelijke fouten. Daarom kan ik een politicus zijn eventuele domheid vergeven. De man (of vr...) zit netjes op of onder de Balkenende-norm en na vier jaar mogen we hem afrekenen op zijn beleid. Dat geldt zo u al weet niet voor de topfunctionaris. Die heeft de schaapjes voor de toekomst al bij zijn aantreden met lucratieve contracten op het droge geplaatst. En voor het uitvoeren van zijn taak hoeft hij alleen handtekeningen te zetten onder brieven, die hij niet heeft gelezen of die zo ingewikkeld zijn dat het geen zin heeft om ze te lezen. Kennis van Word hoeft hij niet te hebben en dus kan hij teksten niet op toevoegingen en wijzigingen controleren, want op de knop 'print' drukken is bijzonder ingewikkeld.
   De moraal van het verhaal komt hierop neer: Als topfunctionaris, bestuurslid, directeur, manager of welke naam je ook wilt geven aan zo'n tonnenberoep, moet je vooral dom zijn, niet lezen, niet printen, geen cruciale informatie delen en weinig begrijpen. Je hoeft alleen maar handtekeningen te zetten. Het is een feit! Het is wat ze zelf beweren als ze voor een enquete-commissie moeten verschijnen. Al die vaardigheden, waar de gemiddelde Nederlander met een lullig salaris op wordt beoordeeld, gelden niet voor de topper. Hersens zijn niet te koop, maar die hebben ze naar eigen zeggen ook niet nodig.