De knullige dood van Danton

Maria Dolores Pradera

Er was een tijd van geen geld, vervolgens een van gebrek aan oppassen, toen weer een van gebrek aan gezelschap. Allemaal tijden, dat geen haar op mijn hoofd eraan kon denken eens naar een theater te gaan. Met veel moeite lukte het mij wel om een keer een concert van Maria Dolores Predera te bezoeken en om Paolo Conte in al zijn grootsheid in Carré te zien optreden.

Mikis Theodorakis

Oké, als tiener maakte ik mooie dingen mee, zoals het eerste spontane optreden na zijn verbanning van Mikis Theodorakis, op een stoffig voetbalveld in Kerkyra (Griekenland). Het was een volksspektakel. En ik vergeet een prachtige uitvoering van Faust in de buitenlucht van Almere. Oh ja, en de uitvoering van 'Medea' in het oude amfitheater van Dodoni, vlakbij Ioannina. En dan was ik nog eens in een rokerig zaaltje in Athene, waar Chatzis met net zo'n rokerige stem zijn liederen te gehore bracht. Ook heb een eens een jaar een concert-abonnement gehad en kreeg via via wel eens een vrijkaartje voor een toneelstuk. Daarvan is alleen de slappe lol van Jos Brink me bijgebleven. Maar op een mensenleven van ruim 50 jaar is het toch niet veel.

         Een paar maanden terug werden raadsleden overstelpt met informatie over culturele centra, schouwburgen, toneel-, dans- en zanggezelschappen vanwege de aankomende bezuinigingen op cultuur. Als je eenmaal gaat bladeren in zo'n mooie gids, dan kom je altijd wel een paar dingen tegen die boeien. Via internet bestelde ik kaarten voor twee muziekoptredens en een toneelstuk, want behalve dat het me leuk leek, zou ik ook meteen een bijdrage leveren aan de noodlijdende cultuur in mijn gemeente.

Georg Büchner

        Gisteravond gingen Ernst en ik daarom naar de ruïne van Brederode, waar 'Dantons Dood' van Georg Büchner door Nomade werd opgevoerd. Ik verheugde me erop en had me al geruime tijd een voorstelling gemaakt van een toneelstuk op die prachtige locatie. Ik zag de verlichte muren van de ruïne al deel uitmaken van het spel van de acteurs, die van iedere steen gebruik zouden maken en elke nis zouden benutten. In de loop naar de ruïne inderdaad verlichte muren, maar daarmee hield het op. Een kleine overkapte tribune gaf uitzicht op een houten podium, dat aan de achterzijde door grote schermen van wit doek werd begrensd en tevens de coulissen herbergden. Op het podium zelf een chaise longue en een chaise uit de franse revolutie (maar waarschijnlijk uit Xenos) en een tafel. Het enige wat deze teleurstelling nog goed kan maken is het spel van de acteurs, maar dat doet het niet. Niet zozeer omdat ze slecht spelen of omdat de teksten niet deugen (dat zou ik niet durven beweren), maar omdat een toneelstuk naar mijn mening vooral boeiend moet zijn om naar te kijken. Als ik tekst tot mij wil nemen, dan lees ik een boek. Heel veel tekst, soms aangevuld met diabeelden van Geert Wilders (hoe kan het ook anders in deze tijd) en andere wantoestanden in de huidige wereld. En zelfs de val van de muur leek het gezelschap een passende vergelijking met het opgevoerde.

aankondiging Dantons Dood / Nomade

        Een stuk dat vrij serieus begint, verwordt langzaam tot een soort klucht. Eerst met een enkele grappige opmerking, vervolgens met dansjes (die ik nog kon plaatsen als de verlichaming van de spotprenten van het gepeupel), maar dan met vrij hilarische zaken als een geïmproviseerd rijtuig met twee lolllige koetsiers. Dat heet dan een tragikomedie. De tragiek en iedere boodschap die Nomade op de toeschouwer wil overbrengen vergaan in de joligheid van de grappen. Een miskleun is de Nederlandse vlag, die dienst doet voor de Franse. Het was een kleine moeite geweest deze even te draaien., Als de koppen zijn gesneld door de guillotine, dan is het over. Danton is immers dood.
        Net zo dood is mijn avond. Terug op de bank, kijken Ernst en ik elkaar met opgetrokken wenkbrauwen aan en trachten nog een paar woorden te vinden. Dat lukt niet en we pakken allebei een boek. Als ik al in bed lig schiet me een woord te binnen. 'Knullig' zeg ik. 'Ja, dat is het juiste woord,' zegt Ernst 'knullig!'

Graaiers en onderknuppels

Soms lees ik iets en denk: Er zitten toch ook andere kanten aan! Bijvoorbeeld: Hofland schrijft in de Groene A'dammer over de oorzaken van probleemjeugd. Hij geeft het onderwijs de schuld. Ik denk dan direct: en hoe zit het met de opvoeding? Er is nogal wat veranderd in de afgelopen vijftig jaar. We houden veel te veel van onze kinderen en zijn vaak inconsequent als het nodig is te straffen. Zo dreigde ik altijd met allemaal sancties maar voerde ze nooit uit. Toen ik het, ten einde raad, als laatste redmiddel en huilend van ellende een keer wel deed, loste ik in één dag een probleem van 8 jaar op! Klinkt erg overdreven, maar ik lieg niet. Zo zwak was ik dus, die moeder die altijd dacht dat ze nooit over zich heen zou laten lopen.

        Met mijn gedachten over deze problemen, waar we in de politiek in de vorm van 'hangjongeren' natuurlijk ook mee te maken krijgen, duik ik weer andere artikelen in, in kranten of tijdschriften. En wat is het dan grappig, om diezelfde ideeën weer tegen te komen. Zo dacht ik op een moment, dat die managers en directeuren net zulke grote schooiers zijn als de plunderaars in Londen laatst. De plunderaars, volgens deze of gene ook wel 'onderknuppels' genoemd, willen graag de iPod/Pad/Phone en kunnen die niet betalen. TV laat ze voortdurend zien, wat je allemaal kan hebben, als...als je het geld ervoor had. TV laat ze voortdurend zien dat iemand die ooit een dubbeltje was, bijvoorbeeld een jongetje uit de achterbuurt, ineens miljoenen kan verdienen, omdat hij toevallig goed kan voetballen. Het IS dus mogelijk om van niets iets te worden, van een dubbeltje een kwartje. Vroeger niet, maar nu wel. Maar als het hopen op een kans daartoe te lang duurt, sla je toe in de vorm van plunderaar.

        Diezelfde plunderaars zijn ook elders in de maatschappij te vinden: de managers, directeuren, hotemetoten, die honderdduizenden tot soms miljoenen per jaar in hun zak steken, terwijl hun bedrijf moet saneren, werknemers moeten inleveren of worden ontslagen, of de zaak al bijna failliet dreigt te gaan. Voor wie kan ik het minste respect opbrengen, denk ik dan. Voor de jongens en meisjes, die weten dat ze hun hele leven kansloos aan de onderkant van de maatschappij blijven hangen, of voor die tot kwartjes geworden dieven, die nooit genoeg lijken te hebben?

        Normen en waarden maakten vroeger normaal deel uit van de upperclass. Met educatie kreeg je ook die zaken mee (de eeuwige uitzonderingen daargelaten), maar tegenwoordig kennelijk niet meer. Mijn vader heeft ook getracht zo'n halfbakken opvoeding te geven. Gelukkig zonder succes. Maar zijn motto 'denk eerst aan jezelf en dan aan een ander' zullen meer mensen van zijn generatie gehad hebben. Mensen die slechte tijden mee hebben gemaakt, een hongerwinter of opgroeiden in een sociale gelaagdheid die weinig kansen kreeg. Je moest toen pakken wat je pakken kon, vooral op onderwijsgebied. Dat zijn dan de ouders van de mensen, die nu nooit genoeg hebben, de DSKen met de 'wandelende handen' (die is niet van mij!), die alles grijpen, inclusief vrouwen, wat er te grijpen valt. Mensen die geen enkele rem hebben, niet op de macht die ze uitoefenen en niet op hun begeerten, of dat nu seks of geld is.

        Dat deze graaiers rechts stemmen is niet verwonderlijk, maar dat geldt wel voor een grote groep onderknuppels. Ze zoeken naar de schuldigen voor hun armoedige en kansloze leven en vinden die in de vorm van allochtonen, maar gek genoeg niet in de vorm van de graaiers. In plaats van voor tolerantie kiezen ze voor de intolerantie en daarmee kiezen ze voor partijen, die hen juist nog verder de afgrond induwen.

        TV is mede verantwoordelijk voor de afgunst en de haat, die in deze maatschappij bestaat. Het stikt van de programma's waarin nono's iets willen bereiken, het is een constante etalage van het geld: de huizen van BNers, de kleding van BNers, voetbalvrouwen, Gooise vrouwen, royalty programma's, reisprogramma's naar oorden waar de meeste Nederlanders niet eens van kunnen dromen, kookprogramma's, alles draait om de luxe die wij zouden kunnen verwerven, maar die 90 procent of meer van onze bevolking nooit zal verwerven. Alleen al omdat er een groep graaiers in onze maatschappij bestaat met een enorme macht die ze nooit willen delen. Wat dat betreft leven we weer in een situatie van de 19de eeuw en eerder.

        Kranten en bladen staan op het moment bol van dit soort zoektochten naar de oorzaken van rellen, opstanden en zelfverrijkers. Zal het ooit leiden tot een slotconclusie? Een aanleiding vormen tot een zinnige hervorming van ons onderwijsstelsel of het herijken van onze opvoedcultuur? Zal 'Ouders van nu' zich achter de kop krabben en toch maar weer de tik op de vingers toestaan? Hard hoofd in.

Narcotisch

Om half tien wilde het lijf even niet meer. Kato vond dat maar prachtig. Zo vroeg had ze me nog nooit naar bed zien gaan. Spinnend nestelde ze zich in een holletje. Om een uur of half een lig ik op een bed in een antiek ingerichte kamer. Rechts van mij staat een hele oude notenhouten kast. Aan mijn voeteneinde een oud pomporgel en links een vitrine met antiek serviesgoed. Ik mocht er op bed gaan liggen om al de spullen goed te bekijken, maar ben kennelijk in slaap gevallen. Ze hebben me laten liggen. Op zich vreemd, want ze kennen me niet. Ik overweeg op te staan en naar het licht te lopen, dat vaag door een kier van de deur schijnt, maar ik ben nog te moe. Ik vraag me af, hoe ik hier gekomen ben, maar ook, hoe kom ik hier weg?
        Langzaam verandert de notenhouten kast in een Italiaans kledingrek, waarover een zwarte broek hangt. Wat is dat aan mijn voeteneinde? Het lijkt wel de spiegel van Ernst's moeder. Links staat het bruine meidenkastje van mijn oma. Waar ben ik toch? Het duurt nog even voor ik me realiseer, dat ik in mijn eigen slaapkamer ben.

        's Morgens vroeg, als het licht net genoeg is om objecten te onderscheiden, staat de nep geranium pal voor mijn gezicht. Ik tracht de plant te pakken maar ga er met mijn hand doorheen, alsof ik een geest aanraak. Dit ken ik! Ik speel ermee en moet altijd lachen. Ik wijs op de bloemblaadjes, maar prik door ze heen. Dan doe ik mijn ogen dicht en weer open. De plant is er nog. Ik moet zoeken welke van de vijf het is, want anders lukt het niet. Als ik de juiste plant gevonden heb, duw ik zijn 'geest' met een hoofdgebaar terug op zijn plaats. Zo, die is weer waar hij zijn moet. Soms is de 'geest' die 's morgens verschijnt een donkere vorm. Ik moet dan zoeken naar dezelfde vorm in de kamer, om de 'geest' weer terug te zetten op zijn plaats. De ene keer is het een ochtendjas, die aan de deur hangt. Dan weer een schilderij, of laatst de ventilator, die er nog staat sinds juni, toen het zo warm was in de kamer.
        In januari 2007 schrok ik hevig van mijn desoriëntatie en de 'geesten'. Het LUMC was vroeg in de ochtend een gekkenhuis geworden. Overal lagen de gekken om mij heen in smerige bedden. Tralies voor de ramen en een oude smerige tegelvloer op de grond. In de hoek van de zaal zat een vrouw met pukkels, die goed in de gaten hield, of niemand zou ontsnappen. Ik kon niet ontsnappen, want ik kon me niet bewegen. En als ik het had gekund, had ik het zeker niet gedurfd.

        In de jaren daarna ben ik overal wakker geworden. In vreemde woonkamers, in donkere garages, in de gevangenis, of gewoon ergens buiten. En inmiddels zijn er zoveel 'geesten' aan mijn ogen voorbij gegaan, dat ik niet meer weet wat de eerste was, maar ik kan me wel herinneren dat ik snel had uitgevonden hoe ik ze 'terug moest zetten'.
       Het is de erfenis van een lange narcose en misschien zou ik het ooit eens aan een arts moeten vertellen, maar stel dat er een pilletje voor is, dan verdwijnen mijn 'geesten' misschien. Ik denk niet dat ik dat wil.

Eén zoen moet het doen!

Een paar weken geleden sprak een groepje vrienden af in de kroeg. Een stuk of tien mensen, die elkaar allemaal drie keer zoenen. Voor een vrouw zijn dat 27 zoenen. Voor mannen gelukkig minder. Nou vraag ik me al geruime tijd af, waarom we elkaar in Nederland drie zoenen moeten geven. Vroeger was het er één, toen werden het er twee en nu is het al decennia lang drie. In Frankrijk spannen ze de kroon met vier! Waanzin. Het is nog een vermoeiende bezigheid ook, dat domme gedraai met je hoofd. Met bril, laat staan als de ander die ook draagt, is het helemaal een verzoeking.
        Saskia kwam de kroeg binnen en riep direct, dat ze niet van plan was meer dan één zoen te geven, maar dat lukte niet geheel, want het is zo'n gewoonte geworden, die drie, dat je je kop zelfs met nadenken nauwelijks tegen kunt houden voor de volgende zoen. Hoe komen we ooit af van deze irritante zoengewoonte? Via internet zou ik zo denken. Dus hierbij mijn oproep aan Nederland: voortaan één zoen, zo nodig recht op de bek, maar nooit meer drie! Twitter het voort! Facebook het voort! Hyves het voort!

Weg met parabenen, immunofortis, hydra IQ...

'Danone haalt de gezondheidsclaim voor Immunofortis van de site' lees ik op www.evmi.nl, als ik zoek naar de term 'Immunofortis'. Ik wilde toch eens weten wat dat nou precies is. Het blijkt een mix van prebiotische vezels te zijn, die dus blijkt niet te doen, wat Danone beweerde. Had ik anders verwacht? Nee, helemaal niet.
        Ik ga naar 'parabenen': stoffen verwant aan benzoëzuur, gebruikt als conserveringsmiddel. Bij ratten veroorzaakt inname een verlaagde spermaproductie, sommige mensen beweren dat het kankerverwekkend kan zijn, maar uit allerlei onderzoeken is dat niet gebleken. Nergens staat, dat parabenen je huid mooier of strakker maken, wel kunnen zij een allergische reactie veroorzaken, met name op de beschadigde huid.
        Aluminiumzout? Een zout dat de uitmonding van de zweetklieren beschadigt, waardoor men minder zweet. Alcohol laat de openingen samentrekken, waardoor het minder zweten slechts van korte duur is.
        Nou, dat weten we dan. Internet is goed voor bijna alles! Niet voor 'heractiverende microcapsules' (Rexona) en 'hydra IQ' (Nivea). En ook de waterlelies in de vorm van inlegkruisjes (Aldays) kon ik bij geen tuincentrum vinden. Leek me ontzettend leuk in onze vijver. En stel dat je zelf inlegkruisjes kunt kweken, dat scheelt een boel geld! Maar ik zoek verder, net als naar de bijpassende strandstoel, gemaakt van een mega inlegkruis en de iets kleinere parasol.
        Wat bezielt de mens, dat hij/zij zich door middel van reclames zo infantiel laat benaderen door bedrijven? Hebben wij dan geen enkele eigenwaarde? Kennelijk niet. Het ene bedrijf strooit met termen, die de consument niets zeggen, het andere verzint een stof die niet bestaat, het derde vindt blauw menstruatiebloed uit... Neem de Nutricia reclame: een peuter stopt het lepeltje van een ander kind in de mond en de moeder kijkt er vol afgrijzen naar. Dan komt immunofortis en het kind heeft plots een blauwe aura om zich heen. Geen bacterie of bacil kan het kind nog deren. En welk merk zeep heeft nu een bewegingssensor, waardoor je de 'vieze' pomp niet meer hoeft aan te raken? Ben ik vergeten.
        Mal eigenlijk, dat er geen reclame gemaakt wordt voor bacteriën en bacillen. Voor zover ik weet zijn die juist verantwoordelijk voor de opbouw van ons immuunsysteem. Hoe meer je ervan binnen krijgt, hoe beter je lichaam ertegen wordt beschermd. Als een kind in de zandbak speelt en aan zijn handen likt, of uit zijn neus eet, dan maakt niemand zich er druk om, maar gaan we aan tafel, dan moeten ineens de handen worden ontsmet.
        Ik vroeg mijn dochter van drie eens, hoe ze aan de kauwgom kwam die ze kauwde. Die had ze van de straat gekrabd! Ze leeft nog steeds.
        In de vorige eeuw kwam Polio ineens erg veel voor in de VS. Grootscheeps onderzoek wees uiteindelijk uit, dat de oorzaak met name lag in een verminderde weerstand door overmatige hygiëne.